ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’ne (NOAA) göre El Niño’nun Temmuz–Eylül döneminde ve sonrasında gelişme olasılığı %50 ila %60.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), güncel ENSO değerlendirmesini Salı günü paylaşacak. Tipik bir El Niño olayı, küresel ortalama sıcaklığı geçici olarak yaklaşık 0,1–0,2°C artırabiliyor.
El Niño ve La Niña nedir?
El Niño ve La Niña, tropikal Pasifik’teki El Niño–Güney Salınımı (ENSO) döngüsünün sıcak ve soğuk fazlarıdır. El Niño, doğudan batıya esen ticaret rüzgârlarını zayıflatır; Pasifik’in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarını yükseltir, yağış ve rüzgâr düzenlerini küresel ölçekte değiştirir. Bu nedenle El Niño yılları sıklıkla rekor sıcak yıllar olur. La Niña ise doğu Pasifik’i bir ila üç yıl süreyle soğutarak genel olarak El Niño’nun tersine iklim desenleri yaratır.
Hangi bölgeler etkilenir?
El Niño genellikle Güneydoğu Asya, Avustralya, Güney Afrika ve Kuzey Brezilya’da daha kurak; Afrika Boynuzu, ABD’nin güneyi, Peru ve Ekvador’da daha yağışlı koşullarla ilişkilendirilir. La Niña dönemi ise Avustralya, Güneydoğu Asya, Hindistan, Güneydoğu Afrika ve Kuzey Brezilya’da yağışları artırırken Güney Amerika’nın bazı kesimlerini kuraklaştırabilir.
Tavsiye Edilen Haberler
-
-
-
İklim DeğişikliğiDeniz çayırları iklim değişikliğiyle mücadelede kritik role sahip -
Rekorlar neden tekrar gelebilir?
Son El Niño (2023–2024), 2023’ü kayıtlardaki en sıcak ikinci yıl, 2024’ü ise en sıcak yıl yaptı. Uzmanlar, El Niño’nun 2026’da ortaya çıkması halinde 2026’nın yeniden rekor ısıya ulaşabileceğini belirtiyor. Öte yandan bazı senaryolarda El Niño 2026’nın ikinci yarısında güçlenirse, küresel atmosferin tepkisi nedeniyle 2027’nin rekor sıcak yıl olma olasılığı daha da artabilir. İklim ısınma eğilimi güçlü olduğu için, El Niño olmasa dahi 2026’nın “en sıcak yıl” olma riski masada.
La Niña’dan nötre: Kısa bir soluk
Aralık 2024’te başlayan son La Niña zayıf ve kısa sürdü; Şubat–Nisan döneminde nötr faza dönmesi bekleniyor. Bu kısa La Niña, 2025’in kayıtlardaki en sıcak üçüncü yıl olmasını engelleyemedi; bir başka deyişle, temel ısınma eğilimi ENSO döngüsünün geçici soğutma etkisini aşıyor.
NOAA’dan izleme metodunda güncelleme: ONI’den RONI’ye
NOAA, okyanusların hızla ısınması nedeniyle, El Niño/La Niña tespitinde kullanılan eski Okyanus Niño Endeksi’ni (ONI) güncelledi ve Göreceli Okyanus Niño Endeksi’ni (RONI) benimsedi. RONI, doğu–orta Pasifik’in tropiklerin geri kalanına kıyasla ne kadar sıcak/soğuk olduğunu değerlendiriyor ve ENSO’nun gerçek zamanlı izlenmesinde daha net ve güvenilir sinyal üretmeyi amaçlıyor.
Önümüzdeki aylara bakış: Riskler ve hazırlık
- El Niño’nun yaz sonuna doğru gelişmesi; gıda güvenliği, su yönetimi, enerji talebi ve sağlık üzerinde bölgesel etkiler yaratabilir.
- Güney Yarımküre’de yangın riski ve kuzey subtropiklerde kuraklık olasılığı artabilir; ABD’nin güney kuşağı ve Andlar’ın batı yamaçlarında sel riski yükselebilir.
- Erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, kuraklığa ve sele hazırlık planlarının güncellenmesi, tarımda ekim/hasat takvimlerinin ve tohum tercihlerinin uyarlanması kritik önem taşır.
Sonuç: ENSO döngüsü ısınan bir dünyada çarpan etkisi yaratıyor
El Niño kendi başına küresel ısınmanın nedeni değil; fakat ısınan iklimde “üstüne koyan” bir doğal salınım. Olası bir 2026–2027 El Niño epizodu, rekorları zorlayan sıcaklıklar ve aşırı hava olayları riskini artırabilir. Bu nedenle ülkelerin hem kısa vadeli uyum ve afet yönetimi adımlarını hızlandırması hem de uzun vadede emisyon azaltımını derinleştirmesi gerekiyor.
