Japonya meteoroloji bürosu El Niño’nun yaz aylarında ortaya çıkma olasılığını yüzde 70 olarak veriyor. Çinli iklim yetkilileri etkinin yıl sonuna dek sürebileceğinden endişeli. Hindistan üç yıl sonra ilk kez zayıf muson bekliyor. Çiftçiler, İran savaşı nedeniyle gübre kıtlığı ve pahalı yakıtla ek bir şokla karşı karşıya.
2026 yaz–sonbahar için sıcak ve kurak senaryo
Yeni tahminler, son on yılın en güçlü El Niño’sunun 2026’nın ikinci yarısında Asya genelinde sıcak ve kurak koşulları tetikleyeceğini gösteriyor. Bu tablo, ekin verimini ve gıda arzını baskılayabilir. Meteomatics’ten meteorolog Chris Hyde, Avustralya ve Hindistan’da şimdiden sıcak ve kurak sinyaller gördüklerini söylüyor. 2015–2016’daki şiddetli El Niño’ya benzer bir patern bekliyor. Güneydoğu Asya da en erken etkilenecek bölgeler arasında yer alıyor.
El Niño’nun kaydı ve 2015–2016 hatırlatması
El Niño, Pasifik’in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının periyodik ısınmasıdır. 2015–2016 dönemi en güçlü örneklerden biriydi. Asya’da yaygın kuraklığa yol açmış, tahıl ve yağlı tohum üretimini düşürmüştü. Bu yıl da Kuzey ve Güney Amerika’da şiddetli yağışlar görülebilir. Böyle bir tablo ABD’de sonbahar hasadını zorlayabilir.
İran savaşı tedariki zorluyor: Gübre ve yakıt baskısı
İran savaşı Hürmüz Boğazı trafiğini sekteye uğrattı. Küresel üre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’u bu hatta takıldı. Gübre tedariki aksadı, fiyatlar yükseldi. Yakıt maliyetleri de arttı. Rabobank’tan Vitor Pistoia, yüksek fiyatların kuraklıkla birleşince çiftçileri gübre kullanımından caydırabileceğini belirtiyor. Bu durum, zaten düşük olacak verimi daha da aşağı çekebilecek bir kısır döngü yaratabilir.
Avustralya’da erken kuraklık ve ekim daralması
Yeni Güney Galler ve Queensland’in bazı kesimlerinde aylardır yağış az. Çiftçiler nem, gübre ve yakıt kıtlığı yaşıyor. Buğday ve kanola ekimi şimdiden kısıldı. Merriwa yakınlarında üretim yapan Pat Ryan, “Sezonumuz tamamen çöktü. Üç dört aydır doğru dürüst yağmur yok” diyor. Avustralya, dünyanın dördüncü büyük buğday ihracatçısı ve ikinci büyük kanola tedarikçisi. Önümüzdeki aylarda daha fazla kuraklık bekleniyor.
Tavsiye Edilen Haberler
-
-
Yeşil YönetimBakan Yumaklı: Kuraklık riskini büyük ölçüde atlattık
-
-
Güneydoğu Asya’da palmiye yağı ve pirinç riski
Kurak hava Malezya ve komşularında üretimi tehdit ediyor. Kuala Lumpur’daki sektör temsilcisi Bay Chandran, palmiye yağında etkinin ürün döngüsü nedeniyle 6–15 ay gecikmeli hissedildiğini aktarıyor. Güçlü ve uzun süren bir El Niño, üretimi yüzde 5–12 azaltabilir. Bölgedeki pirinç tarlaları da su stresiyle karşı karşıya.
Hindistan’da zayıf musonla verim kaybı tehdidi
Hindistan üç yıl sonra ilk kez ortalamanın altında muson bekliyor. Hyde, sezonun genelinde yağışların normalin altında kalacağını ve Ağustos–Eylül’e doğru şiddetli kuraklık görülebileceğini belirtiyor. Musonun ortalamanın yalnızca yüzde 70–90’ı gerçekleşebilir. Bu oran, Yeni Delhi’nin yüzde 92’lik uzun dönem tahmininin de altında. Yazlık pirinç, pamuk ve soya fasulyesi zarar görebilir. Kışlık buğday ve kolza için toprak nemi de düşebilir.
Çin’de anomali olasılığı ve sel riski
El Niño’nun Çin’deki etkisi genelde daha ılımlıdır ancak risk sıfır değil. Sitonia Consulting’den Darin Friedrichs, güçlü bir El Niño’nun Güney Çin’de sel riskini artırabileceğini söylüyor. Böyle bir tablo, pirinç ve sebze üretimini olumsuz etkileyebilir. Pazar, arz dalgalanmalarına karşı tetikte.
Avrupa ve ABD’de yağış fazlası, hasat kalitesi riski
El Niño Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ne daha fazla yağmur getirebilir. ABD’de mısır ve soya hasadı yağışla aksayabilir; sel ve doygun topraklar kaliteyi düşürebilir. Expana’dan Benoit Fayaud, Avrupa’da yağışlı bir yazın mısırı destekleyebileceğini, tersi durumda riskin artacağını belirtiyor. El Niño takvimine göre Avrupa’nın buğday hasadı büyük ölçüde başlamış olmalıydı; yağış fazlası burada da kaliteyi etkileyebilir.
İklim sinyaliyle tedarik şokları çakışıyor
2026’nın ikinci yarısı için ısı ve kuraklık sinyali güçleniyor. Asya tarımı aynı anda iki baskıyla karşı karşıya: El Niño kaynaklı su stresi ve İran savaşı sonrası gübre–yakıt şoku. Bu çifte etki, palmiye yağı, pirinç, buğday, kanola, mısır ve soya gibi temel ürünlerde arz darlığı ve fiyat oynaklığı riskini büyütüyor. Uzmanlar, sulama verimliliği, kuraklığa dayanıklı tohum, gübre kullanımında hassas tarım ve risk yönetimi araçlarının hızla devreye alınmasını öneriyor.
