Trump yönetiminin, okyanus sağlığı ve iklim değişikliğine ilişkin kritik veriler sağlayan Okyanus Gözlemevleri Girişimi’nin (OOI) kapsamını daraltarak yüzlerce gözlem cihazını kaldırma kararı, bilim dünyasında endişe yarattı. Uzmanlar, kararın okyanus araştırmalarını ve iklim değişikliğinin etkilerini anlama kapasitesini zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD’de Donald Trump yönetimi, on yılı aşkın süredir okyanus sistemleri ve iklim değişikliği hakkında veri sağlayan kapsamlı bir deniz gözlem ağını küçültmeye hazırlanıyor. ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF), yaptığı açıklamada, 368 milyon dolarlık Okyanus Gözlemevleri Girişimi’nin (OOI) kapsamının daraltılacağını ve birçok gözlem noktasındaki su altı altyapısının kaldırılacağını duyurdu.
Karar kapsamında Kuzey Carolina, Oregon, Washington ve Alaska kıyıları açıklarındaki istasyonların yanı sıra Grönland ile İzlanda arasında yer alan Irminger Denizi’ndeki gözlem sistemlerinin de devreden çıkarılması planlanıyor.
900’den fazla cihazdan oluşan ağ etkileniyor
OOI, okyanus akıntıları, iklim değişkenliği, deniz ekosistemleri ve biyoçeşitlilik gibi alanlarda veri toplayan 900’den fazla cihazdan oluşuyor. Haziran 2016’dan bu yana kesintisiz olarak çalışan sistem, dünyanın en gelişmiş sürekli okyanus gözlem ağlarından biri olarak kabul ediliyor.
NSF’nin kararının ardından OOI’nin baş araştırmacısı Jim Edson, altyapının önümüzdeki 15 ay içinde aşamalı olarak kaldırılacağını açıkladı. Edson, her bir gözlem noktasındaki ekipmanların sökülmesiyle birlikte gerçek zamanlı veri akışlarının da sona ereceğini belirtti.
Tavsiye Edilen Haberler
Bilim insanlarından tepki
Karar, bilim çevrelerinde hayal kırıklığıyla karşılandı. Araştırmacılar, uzun yıllar boyunca oluşturulan veri setlerinin kesintiye uğramasının iklim ve okyanus bilimleri açısından önemli bir kayıp olacağını vurguluyor.
Boston College’da deniz biyokimyası ve oşinografi alanında çalışan Prof. Hilary Palevsky, OOI’nin bilim insanlarına büyük avantaj sağladığını belirterek, bu tür karmaşık sistemlerin kurulumu ve işletilmesinin bireysel araştırma ekiplerinin kapasitesini aştığını söyledi.
Palevsky, son 10 yılda sistemlerin giderek geliştiğini ve veri kalitesinin önemli ölçüde arttığını ifade ederek, bilim camiasının elde edilen verilerin potansiyelini yeni yeni değerlendirmeye başladığını dile getirdi.
İklim araştırmaları da etkilenecek
OOI verileri yalnızca deniz ekosistemlerinin izlenmesinde değil, küresel iklim sisteminin anlaşılmasında da kritik rol oynuyor. Özellikle Atlantik Meridyenel Devrilme Dolaşımı (AMOC) üzerine yürütülen çalışmalar, bu ağdan elde edilen veriler sayesinde önemli ilerleme kaydetti.
Bilim insanları, AMOC’ta meydana gelebilecek zayıflamanın Avrupa ve Kuzey Amerika’da hava koşullarını değiştirebileceğini, deniz seviyelerini etkileyebileceğini ve küresel iklim üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.
Palevsky, Irminger Denizi’nde yapılan gözlemlerin derin okyanus sirkülasyonunun anlaşılmasına büyük katkı sağladığını vurgulayarak, bu veri akışının kesilmesinin gelecekteki araştırmaları zorlaştıracağını söyledi.
Demokratlardan sert eleştiri
Karar, ABD’de bazı Demokrat siyasetçilerin de tepkisini çekti. Maryland Senatörü Chris Van Hollen, planı “kısa görüşlü bir hamle” olarak nitelendirirken, Rhode Island Senatörü Sheldon Whitehouse ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, fosil yakıt endüstrisinin etkisine dikkat çekti.
Trump yönetimi son dönemde derin deniz madenciliğini genişletmeye yönelik adımlar atarken, balıkçılık düzenlemelerinde gevşemeye gitmiş ve çeşitli iklim programlarında bütçe kesintilerine yönelmişti.
NSF: Program tamamen sona ermiyor
Tepkilerin ardından NSF, programın tamamen iptal edilmediğini açıkladı. Kurumun medya ilişkileri yetkilisi Mike England, OOI’nin kapatılmadığını, yalnızca kapsamının daraltıldığını belirtti.
England, kararın “değişen bilimsel öncelikler ve yeni teknolojilere uyum sağlamak amacıyla araştırma altyapısının yaşam döngüsünü daha etkin yönetme stratejisinin bir parçası” olduğunu ifade etti.
Ancak uzmanlar, gözlem ağının küçültülmesinin özellikle iklim değişikliğinin etkilerinin giderek arttığı bir dönemde önemli bir veri kaybına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Bilim insanlarına göre okyanuslar, küresel iklim sisteminin merkezinde yer alıyor ve bu alanlardaki gözlemlerin azalması, gelecekteki risklerin daha zor öngörülmesine neden olabilir.
