İspanya’da mayıs ayında sıcağa bağlı 101 kişi hayatını kaybetti

Avrupa genelinde mevsim normallerinin çok üzerinde seyreden aşırı sıcak dalgaları, Akdeniz havzasındaki en kırılgan ülkelerden biri olan İspanya’da halk sağlığını tehdit etmeye devam ediyor.

İspanya Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, ülkede bu yılın mayıs ayında sıcak hava dalgalarına bağlı olarak yaşanan can kayıpları, veri kayıt sisteminin tutulmaya başlandığı 2015 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Henüz kuzey yarımkürede resmi olarak yaz mevsimi başlamadan önce kaydedilen bu ani ölüm artışları, küresel ısınmanın insan sağlığı üzerindeki doğrudan ve yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.

Son 10 yılın mayıs ayı ortalaması tam 3,6 katına çıktı

İspanya Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Günlük Ölüm İzleme Sistemi (MoMo) verilerine göre, Mayıs 2026 dönemi boyunca yüksek sıcaklıklar nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak 101 kişi hayatını kaybetti. İstatistiksel analizler, mayıs ayında yaşanan bu can kaybı bilançosunun, son on yılın mayıs ayı ortalamasının tam 3,6 katına tekabül ettiğini gösteriyor.

Tıp uzmanları ve iklim bilimciler, bahar aylarında vücudun henüz yüksek sıcaklıklara tam olarak adapte olamadığı bir dönemde bastıran sıcak hava dalgalarının, kronik rahatsızlığı olanlar, yaşlılar ve açık alanda çalışan işçiler için çok daha ölümcül riskler barındırdığını vurguluyor. Sağlık Bakanlığı yetkilileri, erken gelen bu sıcaklık şokunun acil servislerdeki yoğunluğu artırdığına ve sağlık sistemi üzerinde yapısal bir baskı oluşturduğuna dikkat çekti.

MoMo verileri: 10 yılda aşırı sıcaklar nedeniyle 27 binden fazla can kaybı

İspanya’da aşırı hava olaylarının demografik etkilerini takip eden MoMo sistemi, 2015 ile 2025 yılları arasındaki on yıllık süreçte yüksek sıcaklıklar nedeniyle ülkede toplam 27.564 ölümün gerçekleştiğini tahmin ediyor. Bu veri tabanına göre, Akdeniz genelinde kuraklık ve rekor sıcaklıkların yaşandığı 2022 yılı, 4.789 ölümle İspanya tarihinin en karanlık dönemi olarak kayıtlara geçmişti. Küresel sıcaklık eğrisinin tırmanmaya devam ettiği yakın geçmişteki 2025 yılı ise 3.832 ölümle en ölümcül ikinci yıl olarak tescillenmişti. Mayıs 2026’da kırılan bu yeni erken rekor, önümüzdeki yaz aylarında ülkeyi çok daha ciddi bir tablonun bekleyebileceğine dair endişeleri artırıyor.

Kritik bilimsel eşik: Sıcaklıktaki her bir derecelik artış ölüm riskini %10 artırıyor

Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılan epidemiyolojik raporlar, iklim krizi ile insan biyolojisi arasındaki doğrusal bağı ürkütücü istatistiklerle ortaya koyuyor. MoMo’nun hazırladığı risk haritasına göre, hava sıcaklıklarının bölgelere göre belirlenen “sağlık riski eşiğini” aşması durumunda, bu kritik sınırın üzerindeki her bir derecelik artış, genel ölüm riskini yüzde 9,1 ile yüzde 10,7 arasında yükseltiyor.

Özellikle kardiyovasküler, solunum yolu ve metabolik rahatsızlıkları bulunan bireyler, vücut ısı dengesini korumakta zorlandıkları için bu termal stresten doğrudan etkileniyor. Bu bilimsel veriler, iklim eylemlerinin artık yalnızca çevresel bir koruma stratejisi değil, doğrudan insan hayatını kurtarmayı amaçlayan tıbbi bir zorunluluk olduğunu kanıtlıyor.

Sağlık Bakanlığı ve sektörlerden acil önlem çağrıları

Mayıs ayındaki bu olağanüstü artışın ardından İspanya hükümeti, yaz dönemi için hazırlanan acil durum eylem planlarını erkene çekme kararı aldı. Sağlık sendikaları ve işçi konfederasyonları, özellikle tarım, inşaat ve lojistik gibi açık sahada faaliyet gösteren sektörlerde mesai saatlerinin değiştirilmesi, günün en sıcak saatlerinde dışarıda çalışmanın yasaklanması ve koruyucu önlemlerin artırılması yönünde çağrıda bulunuyor.

Şehir plancıları ise metropollerde “ısı adası” etkisini azaltmak adına kentsel yeşil alanların artırılması ve halka açık serinleme merkezlerinin kurulması gerektiğini belirtiyor. Küresel emisyonlar kontrol altına alınmadığı sürece, Güney Avrupa’nın bu ölümcül iklim dalgalarına her yıl daha erken maruz kalacağı öngörülüyor.