İtalya, Çin ve Yeni Zelanda’dan bilim insanlarının oluşturduğu uluslararası bir araştırma ekibi, deniz biyolojisi ve paleontoloji tarihinde çığır açan bir keşfe imza attı.
Hint Okyanusu’nun güneydoğusunda, ekstrem derinlikleri ve zorlu dağlık yapılarıyla bilinen Diamantina bölgesinde yapılan denizaltı araştırmalarında, 5 milyon yıldan daha eski fosiller barındıran, dünyanın şimdiye kadar keşfedilmiş en derin ve en geniş balina mezarlığı ortaya çıkarıldı. Araştırmanın büyüleyici sonuçları, prestijli bilim dergisi Nature‘da yayımlandı.
7 bin metre derinlikte 32 dalış ve “whale fall” mucizesi
Araştırmacılar, özel donanımlı derin deniz denizaltılarıyla Diamantina alanındaki hendeklere ve su altı dağlarına 32 stratejik dalış gerçekleştirdi. Bu dalışlar sonucunda tam 485 balina fosil sahası ile organik çözünme süreci ileri aşamada olan 5 yeni balina ölüsü (taze balina düşüşü) rapor edildi.
Bu keşfi benzersiz kılan en önemli unsurlardan biri derinlik faktörü oldu:
- Derinlik Rekoru: Keşfedilen kalıntılar, deniz seviyesinin yaklaşık 7.000 metre (7 kilometre) altındaki hadal bölge sınırlarında yer alıyor.
- Ezber Bozan Veri: Literatürde “balina düşüşü” (whale fall) olarak adlandırılan ve devasa balina gövdelerinin deniz tabanına çökerek orada yeni bir ekosistem başlatması olayı, daha önceki keşiflerde genellikle 4 kilometreden daha sığ sularda gözlemlenmişti.
Kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda tam 1.200 kilometre boyunca uzanan bu devasa hat, bilim insanları tarafından daha önce tıp ve okyanus biliminde tanımlanmamış, küresel ölçekte bir “balina düşüşü süper koridoru” olarak tescillendi.
Tavsiye Edilen Haberler
Soyu tükenmiş gagalı balinalar ve yeni bir tür: Pterocetus diamantinae
Paleontolojik kazılar ve deniz tabanı taramaları, milyonlarca yıllık evrimsel sürece de ışık tuttu. Fosiller üzerinde yapılan tarihlendirme çalışmaları, kalıntıların Miyosen ile Pliyosen dönemleri arasındaki geçişe, yani yaklaşık 5,3 milyon yıl öncesine dayandığını gösterdi.
Süper koridorda öne çıkan iki büyük taksonomik bulgu şunlar oldu:
- Pterocetus benguelae: Günümüzden milyonlarca yıl önce okyanuslarda hüküm sürmüş ve soyu tükenmiş olan bu gagalı balina türüne ait, bütünlüğü büyük ölçüde korunmuş fosilleşmiş bir kafatası çıkarıldı.
- Pterocetus diamantinae: Bilim dünyasına ilk kez bu çalışmayla tanıtılan ve keşfedildiği bölgenin (Diamantina) adını taşıyan, tamamen yeni bir gagalı balina türüne ait ikinci bir kafatası daha keşfedildi.
Güneşsiz ve basınçlı dünyanın canlı vahası
Devasa bir balina gövdesi okyanusun karanlık diplerine çöktüğünde, adeta çölün ortasında bir vaha yaratır. Işığın sıfır olduğu, sıcaklığın donma noktasına yakın seyrettiği ve basıncın yüzeyin yüzlerce katına ulaştığı bu ekstrem ortamda, çürümekte olan balina kalıntıları muazzam bir biyoçeşitliliğe ev sahipliği yapıyor.
Bilim insanları, Diamantina’daki kalıntıların üzerinde ve çevresinde; kabuklular, yumuşakçalar, derin deniz tepe gözleri, kırılgan deniz yıldızları ve en dikkat çekici canlılardan biri olan kemikle beslenen solucanlar (Osedax) gibi uç koşullara adapte olmuş çok sayıda organizma kolonisi tespit etti.
Pisa Üniversitesi’nden Dr. Giovanni Bianucci, keşfin astrobiyolojik ve evrimsel önemini şu sözlerle özetledi:
“Bu keşif, güneş ışığından tamamen mahrum, besin zincirinin en zayıf olduğu ve basıncın ezici boyutlara ulaştığı derin deniz ortamlarında yaşamın ne denli yaratıcı yollarla hayatta kalabildiğini ve bu ekstrem koşullara nasıl mükemmel bir uyum sağlayabildiğini kanıtlıyor. Bir balinanın ölümü, okyanusun en karanlık noktasında yüzlerce tür için onlarca yıl sürecek bir yaşamın başlangıcı oluyor.”
