Dünyanın en büyük akrebi 415 milyon yıl önce yaşadı: Bilim insanları 150 yıllık fosilin sırrını çözdü

Bilim insanları, yaklaşık 150 yıldır kimliği tartışılan bir fosilin, şimdiye kadar yaşamış en büyük akrep türüne ait olduğunu ortaya koydu.

Yaklaşık 415 milyon yıl önce yaşamış Praearcturus gigas adlı türün yaklaşık bir metre uzunluğa ulaştığı belirlenirken, bu dev akrebin günümüzde yaşayan en büyük akrep türünden dört ila beş kat daha büyük olduğu bildirildi. Araştırma, akreplerin dev boyutlara diğer eklembacaklılardan onlarca milyon yıl önce ulaştığını gösteriyor.

150 yıllık fosilin kimliği yeniden değerlendirildi

Araştırma, 2 Haziran’da Palaeontology dergisinde yayımlandı. Çalışmaya göre, Praearcturus gigas türüne ait fosil parçaları ilk kez 1870 yılında İngiltere’deki St Maughans jeolojik oluşumunda keşfedildi. Ancak fosilin hangi canlıya ait olduğu uzun yıllar boyunca netlik kazanmadı.

İlk değerlendirmelerde kalıntıların dev bir tahta böceği ya da büyük bir kırkayak benzeri canlıya ait olabileceği öne sürülürken, 1980’li yıllarda bunun bir akrep olabileceği görüşü gündeme geldi. Buna karşın bu değerlendirme uzun süre kesin olarak doğrulanamadı.

Modern akreplerle ortak anatomik özellikler bulundu

Londra Doğa Tarihi Müzesi’nden paleobiyolog Richard Howard ve çalışma arkadaşları, fosilleri ayrıntılı biçimde inceleyerek yüksek çözünürlüklü fotoğraflar ve bilimsel çizimler hazırladı.

Araştırmacılar, yaklaşık 15 santimetre uzunluğundaki kıskaçlarda modern akreplere özgü anatomik özellikler tespit etti. Hareketli kıskacın sabit kıskacın dış tarafına bakması, modern akreplerle ortak özelliklerden biri olarak öne çıktı. Ayrıca pedipalp adı verilen kıskaçlı uzantılarda bulunan çıkıntıların, günümüzde bazı akreplerin savunma amacıyla çıkardığı tıslama benzeri seslerin oluşmasına yardımcı olan yapılarla benzerlik gösterdiği belirlendi.

Araştırma ekibi, elde edilen bulguları yaklaşık 430 milyon yıl önce yaşamış Eramoscorpius brucensis türüyle karşılaştırdı. Her iki türde de modern akreplerden farklı olarak uzun, üçgene yakın biçimli ve ortasında oluk bulunan göğüs kemiği yapısının bulunması, fosilin gerçekten bir akrebe ait olduğunu güçlü şekilde destekledi.

Karadaki ilk büyük yırtıcılardan biri olabilir

Bilim insanlarına göre Praearcturus gigas, karada yaşayan ilk büyük yırtıcılardan biri olabilir. Yaklaşık 415 milyon yıl önce kara ekosistemlerinin henüz yeni oluşmaya başladığı dönemde yaşayan türün, o dönemde ciddi bir omurgalı rekabetiyle karşılaşmaması nedeniyle olağanüstü boyutlara ulaştığı değerlendiriliyor.

Araştırmacılar, dev akrebin küçük kara hayvanlarını avladığını, ancak yalnızca karasal yaşamın bu büyüklükteki bir canlıyı beslemeye yeterli olmayabileceğini belirtiyor.

Tatlı sularda da avlanmış olabilir

Richard Howard, fosillerin bulunduğu jeolojik katmanların nehir çökellerinden oluştuğunu belirterek, Praearcturus gigas‘ın yaşamının önemli bölümünü tatlı sularda geçirmiş olabileceğini ifade etti.

Araştırmacılara göre dev akrep, nehirlerde yüzerek dönemin zırhlı balıkları ve deniz akrepleri gibi büyük canlılarını da avlamış olabilir. Fosillerde görülen kanat benzeri uzantıların ise günümüzde ıstakozların yüzmek için kullandığı yapılara benzediği değerlendiriliyor. Ancak bu yapıların tam işlevinin anlaşılabilmesi için daha fazla fosil örneğine ihtiyaç duyulduğu vurgulanıyor.

Dev akreplerin evrimine yeni ışık tuttu

Araştırma, dev eklembacaklıların evrimine ilişkin mevcut bilgileri de yeniden şekillendiriyor. Bulgular, akreplerin dev boyutlara ulaşmasının, daha önce bu özelliğiyle bilinen Karbonifer Dönemi’nin dev böceklerinden en az 55 milyon yıl daha eskiye uzandığını ortaya koyuyor.

Bilim insanları, yeni keşfin erken kara ekosistemlerinin nasıl şekillendiğinin anlaşılmasına önemli katkı sağlayacağını ve gelecekte bulunacak yeni fosillerin Praearcturus gigas‘ın yaşam biçimi ile evrimsel konumuna ilişkin daha ayrıntılı bilgiler sunabileceğini belirtiyor.