ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekâ veri merkezlerinin hızla artan elektrik talebinin hane halkına ek maliyet yüklememesi gerektiğini belirterek, yeni enerji altyapısının finansmanını teknoloji şirketleri ile veri merkezi yatırımcılarının üstlenmesi çağrısında bulundu. Trump’ın öncülüğünde 200’ü aşkın şirket ve siyasetçi, tüketicilerin elektrik faturalarını korumayı amaçlayan gönüllü bir taahhüde imza attı.
Trump’tan veri merkezlerine enerji maliyeti çağrısı
ABD Başkanı Donald Trump, Çevre Koruma Ajansı’nda (EPA) düzenlenen etkinlikte yaptığı açıklamada, yapay zekâ teknolojilerinin elektrik talebini hızla artırdığına dikkat çekerek bu büyümenin maliyetinin doğrudan tüketicilere yansıtılmaması gerektiğini söyledi.
Trump, “Elektrik tüketicilerini koruma taahhüdü” olarak adlandırdığı girişimin, ülkenin önde gelen enerji şirketleri, teknoloji firmaları ve veri merkezi geliştiricilerinin de katılımıyla genişlediğini belirtti.
❝Veri merkezleri ve yapay zekâ elektrik talebini önemli ölçüde artırıyor. Bu talebi karşılamak için kurulacak yeni altyapının maliyetini Amerikan tüketicileri değil, bu yatırımlardan fayda sağlayan şirketler üstlenmeli.❞ ifadelerini kullanan Trump, enerji yatırımlarında özel sektörün daha fazla sorumluluk alması gerektiğini savundu.
200’den fazla şirket ve Cumhuriyetçi valiler destek verdi
Beyaz Saray’ın açıkladığı gönüllü taahhüde Amazon, Google ve Microsoft gibi teknoloji şirketlerinin ardından NextEra Energy, Southern Company ve Duke Energy gibi büyük enerji şirketleri de katıldı.
Tavsiye Edilen Haberler
Ayrıca Equinix ve Digital Realty gibi veri merkezi geliştiricileri ile 23 Cumhuriyetçi vali de girişime destek verdi.
Trump yönetimi, teknoloji şirketlerinin yeni veri merkezleri için gerekli enerji santralleri, iletim hatları ve elektrik şebekesi yatırımlarının daha büyük bölümünü finanse etmesini hedefliyor.
Buna karşın hiçbir Demokrat vali söz konusu taahhüdü imzalamadı. Demokrat yönetimler ise veri merkezlerinin enerji maliyetlerini artırmasını önlemek amacıyla kendi eyaletlerinde farklı düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
Uzmanlar: Taahhüt büyük ölçüde sembolik
Enerji uzmanları ise açıklanan girişimin hukuki bağlayıcılığının bulunmadığına dikkat çekiyor.
ABD’de elektrik tarifeleri büyük ölçüde eyalet düzenleyicileri, bölgesel şebeke işletmecileri ve yerel enerji şirketleri tarafından belirlendiği için, gönüllü taahhüdün uygulamada nasıl hayata geçirileceğinin belirsiz olduğu ifade ediliyor.
Harvard Üniversitesi Elektrik Hukuku Girişimi Direktörü Ari Peskoe, söz konusu açıklamaları değerlendirirken, ❝Verilen sözler büyük ölçüde sembolik. Asıl belirleyici olan elektrik dağıtım şirketleri düzeyinde alınacak kararlar olacak.❞ değerlendirmesinde bulundu.
Uzmanlara göre teknoloji şirketlerinin daha yüksek maliyet üstlenmeye istekli olduklarını açıklaması tek başına yeterli değil. Nihai maliyet paylaşımı, eyalet enerji düzenleyicileri ile bölgesel elektrik piyasalarının alacağı kararlarla netleşecek.
Yapay zekâ yatırımları enerji talebini hızla artırıyor
Son yıllarda geliştirilen üretken yapay zekâ sistemleri, çok büyük ölçekli veri merkezlerine olan ihtiyacı önemli ölçüde artırdı.
Yeni nesil yapay zekâ modellerinin eğitildiği tesislerin bazıları, elektrik tüketimi açısından küçük bir şehirle kıyaslanabilecek seviyelere ulaşıyor. Bu durum yeni enerji santralleri, iletim hatları ve şebeke yatırımları için milyarlarca dolarlık ek finansman gerektiriyor.
Uzmanlar, veri merkezlerinin kendi maliyetlerini tam olarak karşılamaması durumunda yatırım yükünün diğer elektrik abonelerine yansıyabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD’nin en büyük elektrik şebekesi işletmecisi PJM Interconnection bölgesinde son yıllarda kapasite fiyatlarında görülen hızlı artışın nedenlerinden biri olarak da hızla çoğalan veri merkezleri gösteriliyor. Özellikle Maryland ve Pennsylvania gibi eyaletlerde artan enerji maliyetlerinin bu yatırımlarla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
Veri merkezlerine yönelik toplumsal tepki büyüyor
Yapay zekâ yatırımlarına verilen güçlü siyasi desteğe rağmen, ülke genelinde veri merkezlerine yönelik yerel itirazlar da artıyor.
Gallup tarafından yapılan son araştırmalara göre hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi seçmenlerin önemli bölümü, yüksek enerji tüketimi, su kullanımı, gürültü ve çevresel etkiler nedeniyle yaşadıkları bölgelerde yeni veri merkezleri kurulmasına sıcak bakmıyor.
Bu tartışmaların ardından New York, yeni büyük ölçekli veri merkezlerinin inşasını geçici olarak durduran ilk eyalet oldu. Demokrat Vali Kathy Hochul, enerji sistemi ve çevresel etkiler değerlendirilecek süre boyunca büyük veri merkezi projelerine bir yıllık moratoryum uygulanmasını öngören kararnameyi imzaladı.
Ulusal Eyalet Yasama Meclisleri Konferansı verilerine göre, benzer düzenlemeler bir düzineden fazla eyalette de değerlendiriliyor.
Enerji fiyatları siyasi gündemin merkezinde
Trump, seçim kampanyasında elektrik fiyatlarını düşürme vaadinde bulunmuştu. Ancak federal verilere göre ABD’de ortalama konut elektrik fiyatları, Trump’ın yeniden göreve gelmesinden bu yana yaklaşık yüzde 18 arttı.
Trump ise veri merkezlerinin doğru planlanması hâlinde hem istihdam hem de yerel ekonomiye önemli katkı sağlayacağını savundu. Louisiana’da inşası süren bir Meta veri merkezinin oluşturduğu vergi gelirleri sayesinde öğretmenlere 50 bin dolarlık ikramiye verildiğini örnek gösteren Trump, veri merkezi yatırımlarının yerel topluluklar için ekonomik fırsatlar oluşturduğunu söyledi.
Elektrik altyapısının geleceği ile yapay zekâ yatırımlarının finansmanı arasındaki denge ise önümüzdeki dönemde hem enerji sektörünün hem de ABD siyasetinin en önemli tartışma başlıklarından biri olmaya devam edecek.
