Enerji krizi ve dalgalı doğalgaz fiyatları sürerken, yeni analizler rüzgâr ve güneş sayesinde 19 Avrupa ülkesinde 2023–2025 döneminde toptan elektrik fiyatlarının ortalama yüzde 24,2 düştüğünü gösteriyor. İspanya kurulu gücü ikiye katladı, Britanya rüzgârda rekor kırdı, güneş ise milyarlarca avroluk tasarruf sağladı.
Yenilenebilir yatırımlar fiyat artışlarını yumuşatıyor
Avrupa, fosil yakıt piyasalarındaki oynaklıkla derin bir enerji krizi yaşadı. Yenilenebilir enerji yatırımları bu dönemde tüketicileri ve şirketleri en sert fiyat şoklarından korudu. İspanya, 2019’dan bu yana rüzgâr ve güneş kapasitesini ikiye katladı ve 40 GW’tan fazla yeni gücü devreye aldı.
Elektrik piyasası İspanya’nın iki katı büyüklüğünde olan Almanya dışında hiçbir AB ülkesi bu düzeye ulaşmadı. Bu hamle, İspanya’da elektrik fiyatlarını sürekli dalgalanan doğalgaz maliyetine daha az bağımlı hale getirdi. Doğalgaz fiyatı, İran savaşı başladıktan bir gün sonra yüzde 55 fırlamış ve yüksek oynaklığını sürdürmüştü.
Rekor rüzgâr: Britanya bir günde 23,9 GW’a çıktı
Birleşik Krallık’ta rüzgâr üretimi 26 Mart’ta 23.880 MW ile yeni bir zirve yaptı. Bu hacim, yaklaşık 23 milyon hanenin elektrik ihtiyacına denk geliyor. Rekor, ada genelinde rüzgârın toptan piyasalara etkisini somutlaştırdı ve fosil yakıt maruziyetini azalttı.
Güneşten günlük 100 milyon avro tasarruf
SolarPower Europe’a göre, 1 Mart’tan bu yana güneş enerjisi Avrupa’ya günde 100 milyon avronun üzerinde tasarruf sağladı. Toplam birikimli tasarruf 3 milyar avroyu geçti. Doğalgaz fiyatları yüksek kalırsa, 2026’da toplam tasarrufun 67,5 milyar avroya ulaşması bekleniyor. Güneşin gün içi üretimi, özellikle pahalı doğalgaz santrallerini marjdan çıkararak fiyatları aşağı çekiyor.
Tavsiye Edilen Haberler
Yeni rapor: 2023–2025’te ortalama yüzde 24,2 ucuzlama
Para reformu savunuculuk grubu Positive Money, 19 ülkede yenilenebilir elektrik üretimindeki artışın toptan fiyatları 2023–2025 döneminde ortalama yüzde 24,2 düşürdüğünü hesapladı.
Analiz, büyüyen bir literatürle uyumlu biçimde, rüzgâr ve güneşin yüksek maliyetli fosil üretimini elektrik karmasından iterek fiyatlar üzerinde kalıcı bir aşağı yönlü baskı kurduğunu gösteriyor. Yenilenebilir kapasite arttıkça fiyat üzerindeki etki de güçleniyor.
Doğalgazdan ayrışma henüz başlangıç aşamasında
Birçok Avrupa elektrik sistemi hâlâ doğalgaz fiyatlarına duyarlı. Piyasa tasarımı, şebeke kısıtları ve esneklik eksikleri fiyat ayrışmasını yavaşlatıyor. Positive Money, rüzgâr ve güneş kurulumlarının esneklik kaynaklarıyla desteklenmesi halinde fosil şoklarına maruziyetin hızla düşeceğini vurguluyor. Bu süreç, ulaşım ve ısıtma gibi alanlarda elektrifikasyonu daha cazip hale getirerek fosil yakıtlara bağımlılığı ilave olarak azaltıyor.
Politika öncelikleri: Kurulum hızını ve esnekliği artırın
Rüzgâr ve güneş kapasitesi düşük ülkelerde en hızlı etki, yeni kurulumları hızlandırmakla elde edilebilir. Kurulumu yüksek ülkelerde ise bir sonraki kaldıraç esnekliktir. Fazla üretimi depolayacak batarya yatırımları, çatı üstü güneşin yaygınlaşması ve arzla talebi dengeleyecek değişken tarifeler, toptan fiyatların geleneksel maliyet unsurlarından ayrışmasını güçlendirir. Böyle bir tasarım, gün içi pahalı fosil üretimini sistematik biçimde devre dışı bırakır ve fiyat istikrarını artırır.
Fiyat istikrarı ve enerji güvenliği için hızlanma şart
Positive Money, fosil yakıt şoklarının Avrupa’nın enerji güvenliğini, fiyat istikrarını ve rekabetçiliğini aşındırdığını hatırlatıyor. Yeterli hız yakalanmazsa, kıta çok yönlü risklere maruz kalmaya devam edecek. Bulgular, net bir güzergâh sunuyor:
Rüzgâr ve güneş kurulumlarını artırın, esnekliği büyütün, güneşin gün içi maliyet avantajını yakalayın ve elektrifikasyonu hızlandırın. Böylece Avrupa elektrik fiyatları doğalgazdan kalıcı biçimde ayrışabilir ve krizlere karşı daha dayanıklı hale gelebilir.
