Büyük spor etkinlikleri beklenmedik hava kirliliği yaratıyor

Bu yaz ABD, Kanada ve Meksika’daki erkekler Dünya Kupası ile Glasgow’daki Commonwealth Oyunları gibi dev organizasyonlar yaklaşırken, yeni araştırmalar büyük ölçekli spor etkinliklerinin beklenmedik hava kirliliği etkilerine yol açabildiğini ortaya koyuyor.

Araştırmanın sahası: Birmingham 2022’de gerçek zamanlı ölçümler

72 ülkeden yaklaşık 6.000 sporcu ve neredeyse 3 milyon katılımcının yer aldığı Birmingham 2022 Commonwealth Oyunları, Birleşik Krallık’ta 2012 Londra Olimpiyatları’ndan bu yana en büyük etkinlik oldu.

Açılış ve kapanış törenleri için Alexander Stadyumu’na 300.000’den fazla seyirci akın etti. Birmingham Üniversitesi ekibi, stadyum çevresinde hava kirliliğini bir elektrikli minibüse yerleştirilen ölçüm cihazlarıyla izledi.

Fan alanlarında partikül sıçraması: Günlük maruziyet iki kattan fazla

Dr. Joe Acton, “En büyük sürpriz, stadyum çevresindeki taraftar alanlarındaki partikül kirliliğiydi. Tüm gün süren etkinliklere katılan bir seyirci için günlük maruz kalma miktarı iki katından fazla artacaktı” dedi. Kapanış töreninden hemen önce, stadyum çevresindeki partikül düzeyleri şehrin diğer bölgelerine kıyasla 10 katına kadar çıktı.

Ana kaynak trafik değil: Fast food pişirme emisyonları

Zirvelerin başlıca nedeni trafikten ziyade hamburger, sosisli ve wok yemekleri gibi fast food satıcılarının pişirme süreçlerinden kaynaklanan emisyonlardı. Daha önce İngiltere’deki “Eat Out to Help Out” programı üzerine yapılan çalışmalar da özellikle kızartma işlemlerinden önemli partikül kirliliği oluştuğunu göstermişti.

Törenler ve havai fişeklerde pik; atletizm seanslarında kalıcı kirlilik

Açılış ve kapanış törenlerinden önce yiyecek-içecek noktalarının yoğun kullanımıyla kirleticiler zirve yaptı, seyirciler yerlerine oturunca hızla azaldı. Havai fişek gösterileri ikinci bir kirlilik dalgası oluşturdu. Atletizm seanslarında ise seyircilerin aralıklarla yiyecek alanlarına yönelmesi nedeniyle kirlilik daha uzun süre yüksek kaldı.

Performans ve sağlık riski: Organizasyonlara uyarı

Çalışma ekibinden Prof. William Bloss, kötü hava kalitesinin yalnızca personel ve seyircileri değil, atletik performansı da etkileyebileceğini vurguladı. İngiltere’de Alexander Stadyumu’ndan daha yüksek kapasiteli 34 mekân bulunduğunu hatırlatan ekip, özellikle birden fazla gün maruz kalabilecek personel ve gönüllüler için yiyecek-içecek alanlarının etkisinin dikkate alınmasını önerdi.

İki olumlu sonuç: Trafik yönetimi ve dumansız politika

Araştırmaya göre etkinlik trafiğinin hava kalitesine belirgin bir etkisi olmadı. Park et-devam et alanları ve toplu taşımaya öncelik verilmesi; ücretsiz toplu taşıma, yürüme yolları, bisiklet kiralama ve park imkânları etkili oldu.

2022 Oyunları’nda sigara yasağı nedeniyle tütün dumanına rastlanmadı; bu durum, 2012’de bir Bundesliga maçında stadyum kirliliğinin baskın kaynağının tütün dumanı olduğunu saptayan çalışmayla tezat oluşturdu.

Yaklaşan mega etkinlikler için alınabilecek adımlar

Bulgular, organizatörlerin şu önlemleri değerlendirmesine işaret ediyor:

• Yiyecek stantlarını daha iyi havalandırılan, kalabalıktan uzak alanlarda konumlandırma
• Düşük emisyonlu pişirme teknikleri ve etkili filtre/aspirasyon kullanımı
• Havai fişekler için düşük dumanlı alternatifler veya süre/yoğunluk optimizasyonu
• Yoğun saatlerde satış operasyonlarını kademelendirme
• Gerçek zamanlı hava kalitesi izleme ve çalışanlar için maruziyet yönetimi