Deniz çayırlarını korumak için yeni eko-bağlama sistemleri Atina açıklarında testte

Akdeniz’in en kritik ancak en hassas deniz ekosistemlerinden biri olan Posidonia oceanica çayırlarını tekne çapalarından korumak üzere tasarlanan ekolojik demirleme (eko‑bağlama) sistemleri, Atina yakınlarındaki Porto Rafti’de kuruluyor.

Yoğun yat trafiğiyle bilinen limanda dalgıçlar, geleneksel çapaların deniz tabanında sürüklenmesiyle oluşan hasarı azaltmak için yeni sistemi sahaya indiriyor. Girişim, Akdeniz sularının sağlığı ve iklimle mücadelede kilit rol oynayan deniz çayırlarının korunmasını hedefliyor.

Eko‑bağlama sistemi nasıl çalışıyor?

Ticari dalgıç Makis Sotiropoulos, ankraj yapısını sabitlemeden önce deniz tabanına yaklaşık üç metre sondaj yaptıklarını anlatarak, “Zinciri ve işaret şamandırasını takmadan önce, yerine kilitlemek için yukarı doğru çekiyoruz” dedi. Yerleştirilen yüzer şamandıralar, teknelerin demir atmaya gerek kalmadan güvenli şekilde bağlanmasına imkân tanıyor; böylece Posidonia çayırlarının kök sistemlerini söküp deniz tabanında izler bırakan çapa hasarı önlenebiliyor.

Projeyi Yunanistan Denizcilik ve Ada Politikası Bakanlığı koordine ediyor. 13.000 kilometreyi aşan kıyı şeridine sahip ülkede bilim insanları, kıyı deniz tabanının yaklaşık yüzde 70’inin Posidonia çayırlarıyla kaplı olduğunu tahmin ediyor. Bakanlık genel sekreteri Evangelos Kyriazopoulos, “Ülke çapında bir demirleme şamandırası ağı kurduğumuzda, tekne sahipleri güvenli, hızlı ve verimli biçimde bağlanabilecek ve aynı zamanda deniz tabanı zarar görmeyecek” dedi.

Kritik ekosistem, iklim için “müttefik”

Avrupa Birliği tarafından “öncelikli ekosistem” olarak sınıflandırılan Posidonia çayırları, Akdeniz’de biyolojik çeşitliliğin korunmasında hayati rol oynuyor. Yunanistan Deniz Araştırmaları Merkezi’nden (HCMR) araştırmacı Maria Salomidi, “Posidonia, iklim değişikliğiyle mücadelede en iyi müttefiklerimizden biri ve tam dikkatimizi hak ediyor” diyerek çayırların rizomlarının altında karbonu yakalayıp depoladığını, oksijen ürettiğini, suyu filtreleyip arındırdığını ve çok çeşitli türlere yaşam alanı sunduğunu vurguladı.

Dalgıç gözlemleri ise çapa kaynaklı hasarın yaygınlığını ortaya koyuyor. Kampanyanın paydaşı Aegean Rebreath üyesi dalgıç Rouli Prinianaki, “Çoğu zaman Posidonia çayırlarında çapaların yattığını gözlemledim” dedi. Çapalar çekildiğinde tüm kök sistemlerinin sökülmesiyle deniz tabanında uzun süreli izler kalabiliyor. Yunanistan Doğal Çevre ve İklim Değişikliği Örgütü (OFYPEKA), demir atmayı türün karşı karşıya olduğu “en önemli tehditlerden biri” olarak nitelendiriyor.

Koruma önlemlerinin genişletilmesi çağrısı

Yunanistan’da son yıllarda çoğunlukla İyon Denizi’ndeki deniz koruma alanları ve Alonissos çevresinde yaklaşık 40 ekolojik şamandıra kuruldu. Ancak çevre uzmanlarına göre bu sayı, turizm sezonunun en yoğun aylarında ihtiyacın çok gerisinde. OFYPEKA’nın Sporades adaları müdürlüğünde balıkçılık uzmanı Spyridon Iosifidis, Alonissos’ta kurulan 15 eko‑bağlama noktasının yaz aylarında binlerce tekneye yetmediğini söyledi.

WWF Yunanistan biyoloğu Vangelis Paravas, Atina’nın İspanya’daki Balear Adaları ve Fransa’nın Akdeniz kıyılarındaki uygulamaları örnek alarak “deniz çayırlarını korumak ve yeniden oluşmalarına izin vermek için yasal düzenleme yapması gerektiğini” belirtti. HCMR verileri, sorunların özellikle İyon Denizi’nin bazı bölümleri, Saronik Körfezi ve Kiklad Adaları gibi yoğun turizm baskısı altındaki alanlarda derinleştiğine işaret ediyor. Salomidi, “Gemi sayısı arttı ve ne izleme ne de bilgilendirme yapılıyor” uyarısında bulundu.

Sürdürülebilir turizmle uyumlu bir ağ hedefi

Yetkililer, tüm zorluklara rağmen eko‑bağlama altyapısının hem çevre korumasını hem de sürdürülebilir deniz turizmini destekleyeceğini vurguluyor. Bakanlıktan Kyriazopoulos, “Hem çevreyi korumak hem de deniz turizminin gelişimini desteklemek için ülke genelinde böyle bir demirleme şamandırası ağı geliştirmek son derece önemlidir” dedi. Porto Rafti’de başlayan uygulamanın, Posidonia çayırlarının iklim düzenleyici rolünü güçlendirirken tekneler için de güvenli ve verimli bir bağlama alternatifi sunması bekleniyor.

Anahtar kelimeler: Posidonia oceanica, deniz çayırları, eko‑bağlama, ekolojik demirleme, Porto Rafti, Yunanistan Denizcilik ve Ada Politikası Bakanlığı, Evangelos Kyriazopoulos, HCMR, Maria Salomidi, Aegean Rebreath, OFYPEKA, WWF Yunanistan, İyon Denizi, Saronik Körfezi, Kiklad Adaları, Akdeniz biyoçeşitliliği, mavi karbon, sürdürülebilir deniz turizmi.