Araştırma: Orman yangını dumanı çocukların ruh sağlığını olumsuz etkiliyor

Avustralyalı araştırmacılar tarafından yapılan yeni bir çalışma, orman yangınlarıyla bağlantılı hava kirliliğinin çocukların ruh sağlığı üzerinde ciddi riskler oluşturabileceğini ortaya koydu.

Monash Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü ve Nature Mental Health dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, orman yangınlarından kaynaklanan dumana maruz kalınmasının ardından altı gün içinde, çocuklar ve ergenler arasında ruh sağlığı sorunları nedeniyle sağlık kuruluşlarına yapılan başvurular belirgin şekilde artıyor.

Araştırmacılar, bu etkinin trafik ve sanayi kaynaklı hava kirliliğine maruz kalındığında görülen etkilerden daha güçlü olduğuna dikkat çekiyor.

Etkiler kısa sürede ortaya çıkıyor

Çalışmada, orman yangınlarının ardından oluşan ince partikül madde (PM2.5) seviyeleri incelendi ve bu kirlilik türü, yangın dışı kaynaklardan gelen hava kirliliğiyle karşılaştırıldı. Sonuçlar, benzer kirlilik yoğunluklarında bile, orman yangını dumanına maruz kalan çocukların ruh sağlığı sorunları nedeniyle acil servislere daha sık başvurduğunu gösterdi.

Araştırmacılar, çocukların ve ergenlerin bu tür kirliliğe karşı özellikle savunmasız olduğunu ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerin haftalar sonra değil, maruziyeti takip eden günlerde hızla ortaya çıktığını belirtti.

Dumanın etkisi sadece kimyasal değil

Uzmanlara göre orman yangınlarından kaynaklanan hava kirliliği, yalnızca kimyasal içeriğiyle değil, beraberinde getirdiği psikososyal stres faktörleriyle de risk oluşturuyor. Tahliyeler, okul kapanmaları, uzun süre evde kalma zorunluluğu ve belirsizlik ortamı, çocuklarda ve gençlerde psikolojik yükü artırıyor.

Araştırmacılar, yangın dumanındaki partiküllerin bileşiminin kentsel kirlilikten farklı olabileceğini ve bu durumun ruh sağlığı üzerindeki etkiyi güçlendirdiğini vurguluyor.

İklim krizi riski büyütüyor

Çalışma, Avustralya’nın iklim değişikliği nedeniyle daha uzun ve daha şiddetli orman yangını sezonlarıyla karşı karşıya kaldığı bir dönemde yayımlandı. Büyük nüfusların haftalarca süren yoğun duman olaylarına maruz kalmasının, çocukların gelişimi ve uzun vadeli ruh sağlığı üzerinde birikimli riskler yaratabileceği belirtiliyor.

Araştırmacılar, mevcut halk sağlığı uyarılarının çoğunlukla solunum ve kalp-damar hastalıklarına odaklandığını, ancak ruh sağlığı risklerinin yeterince dikkate alınmadığını ifade ediyor.

“Sadece evde kal uyarıları yeterli değil”

Bilim insanları, kısa vadeli “evde kal” tavsiyelerinin ötesine geçen, çocukların ruh sağlığını da kapsayan daha kapsamlı halk sağlığı politikalarına ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Araştırmacılar, “Orman yangınlarından kaynaklanan hava kirliliğinin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini azaltmak ve artan yangın riski karşısında gelecek nesillerin refahını korumak için acil önlemler alınmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.