Patagonya’daki toplu yunus karaya vurma olayları orkalarla bağlantılı olabilir

Royal Society Open Science’ta yayımlanan yeni bir çalışmaya göre, 2021 ve 2023’te Patagonya’nın kuzeyindeki San Antonio Körfezi’nde yaşanan toplu yunus karaya vurma olaylarında katil balinalar (orkalar) önemli bir etken olabilir. Bölgedeki sığ sularda yüzlerce yunus karaya oturmuş, bir kısmı yaşamını yitirirken çoğu güvenli biçimde yeniden denize döndürülmüştü.

Nadir görülen toplu karaya oturma ve olası neden

Atlantik’in güneybatısında yaygın yunusların toplu karaya oturması nadirdir ve nedenleri genellikle tam olarak anlaşılamaz. Dünyanın diğer bölgelerindeki olaylarda hastalık, yön kaybı, insan faaliyetleri ve gelgit tuzakları başlıca açıklamalar arasında yer alır. Yeni çalışma, bu listeye yırtıcı baskısını güçlü bir olasılık olarak ekliyor.

Araştırma: Otopsiler, videolar ve yerel tanıklıklar

Arjantinli araştırmacılar, 2021’de karaya vuran 38 yunus üzerinde otopsi yaptı; ayrıca yerel topluluktan kanıt topladı. eWHALE bilim platformuna yüklenen drone ve turist teknesi görüntüleri analiz edildi; balıkçılar ve bölge sakinleriyle görüşmeler yapıldı. Hem 2021 hem 2023’te, yunuslar kıyıya yönelmeden önce bölgede orka gözlemleri rapor edildi.

Görsel kanıt: Sığ sulara kaçış

Video kayıtları, yunusların sürü halinde birbirlerine sıkı biçimde sokularak dar kanallar ve kum tepelerinin bulunduğu körfezin en sığ kısımlarına doğru yüzdüğünü gösterdi. Bu davranış, en üst düzey yırtıcı olan orkalardan kaçışla uyumlu bir “sığınma” tepkisine işaret ediyor ve karaya oturma riskini artırıyor.

Otopsi bulguları: Hastalık ve yaralanma izine rastlanmadı

Necropsiler, yunusların genel kondisyonunun iyi olduğunu ortaya koydu. Hastalık bulgusu, açlıktan ölüm işareti ya da tekne çarpması/balık ağına takılmaya bağlı yaralanma saptanmadı. Bu da olaylarda insan kaynaklı doğrudan bir travma veya salgın hastalık ihtimalini zayıflatıyor.

Orkalarla bağlantı güçlendi: Bireysel kimlik eşleştirmesi

Görüşmeler ve fotoğraflar, her iki olaydan önce bölgede orka varlığını doğruladı. Araştırmacılar, sırt yüzgeçlerindeki benzersiz şekil ve çentikleri Punta Norte Orca Research (PNOR) Kimlik Rehberi ile karşılaştırarak, bölgede avlandığı bilinen bazı bireysel orkalara ait eşleşmeler tespit etti.

Sonuç ve müdahale açısından önemi

Araştırma ekibi, yırtıcı hayvanların varlığının toplu karaya oturmalarda önemli bir doğal etken olabileceğini vurguluyor: Orkalar, yunusları sığ sulara iten güçlü bir stres faktörü olarak işlev görüyor ve karaya oturma riskini yükseltiyor. Bu bulgu, hızlı müdahale ekipleri için pratik bir çıkarım sunuyor: Hayvanların hastalık veya yaralanma nedeniyle tuzağa düşmediği durumlarda, kurtarma çabalarının öncelikle yunusları hızla daha derin sulara yönlendirmeye odaklanması etkili olabilir.