Soğuk sularda balık artışı “iyi haber” değil: Okyanus ısınması uzun vadede popülasyonları eritiyor

Nature Ecology & Evolution’da yayımlanan yeni bir araştırma, Kuzey Yarımküre’de yaklaşık 34.000 balık popülasyonunu neredeyse 30 yıl izleyerek çarpıcı bir ilişki ortaya koydu: On yıl boyunca süren her +0,1°C okyanus ısınması, balık sayılarında ortalama %7’den fazla düşüşe yol açıyor; bazı durumlarda kayıp tek bir yılda %20’ye yaklaşabiliyor. Çalışmanın başyazarı, İspanya Ulusal Doğa Bilimleri Müzesi’nden deniz ekolojisti Dr. Shahar Chaikin, “Uzun vadede balıklar için kötü haberler var” dedi.

İki ısınma yüzü: Kademeli artış ve deniz ısı dalgaları

Araştırma, okyanus ısınmasının iki farklı dinamiğini ayırıyor:

• Kademeli, uzun vadeli ısınma: Tropikler ya da kutup suları fark etmeksizin her yerde popülasyonları düşürüyor.
• Deniz ısı dalgaları: Kısa süreli aşırı sıcak patlamaları; türün coğrafi yayılımındaki konumuna göre “geçici kazanan ve kaybedenler” yaratıyor.

Örneğin Avrupa çaçası (sprat): Akdeniz’de zaten termal eşiğe yakın yaşayan popülasyonlar ısı dalgasında hızla azalırken, Norveç açıklarındaki soğuk suda bir ısı dalgası, kısa süreliğine sayılarda sıçramaya neden olabiliyor.

“Aptalın altını”: Geçici artışlar kalıcı sağlığı göstermiyor

Bilim insanları, soğuk kuzey sularında sıcak yıllarda görülen stok artışlarının yöneticileri yanıltabileceğini vurguluyor. Dr. Chaikin, “Bu kazanımlar geçici, zamansal” diyerek, bu dalgalanmalara bakıp kotaları artırmanın, sıcaklıklar normale döndüğünde ya da ısınma sürdüğünde zaten stres altındaki stokları çökertme riski taşıdığını belirtiyor. Ekip, uzun vadede “kalıcı kazanan” bulunmadığını; ısınma devam ettikçe sıcak ya da soğuk sularda tüm popülasyonların düşüş eğiliminde olacağını öngörüyor.

Yönetim için mesaj: Kotaları ısı dalgalarına göre değil, trende göre ayarlayın

Çalışma, balıkçılık yönetiminin kısa vadeli “iyi haber”lere bakarak gevşetilmemesi gerektiğini, temel göstergenin uzun dönemli ısınma eğilimi ve popülasyon sağlığı olması gerektiğini söylüyor. Soğuk sularda bugün görülen artışların “aptalın altını” olabileceği; bu geçici sıçramalara dayalı politikaların nihai çöküşü ağırlaştırabileceği uyarısı yapılıyor.

İklim değişikliği balık popülasyonlarını daha önce düşünülenden güçlü etkiliyor. Kısa süreli ısı dalgası kaynaklı artışlar, ısınan okyanuslarda gerçekte eriyen stokları maskeleyebiliyor. Yönetim, kotaları geçici dalgalanmalara değil, uzun vadeli ısınma ve stok sağlığına göre belirlemeli.