Denizin müziği: Dalgıçlar su altı hoparlörleriyle ölmekte olan mercan resiflerini canlandırıyor

Jamaika’nın kuzeyinde dalgıçlar, güneş panelli su altı hoparlörleriyle sağlıklı bir resifin seslerini günde 14 saat çalıyor. Nature’da kanıtlanan “akustik zenginleştirme” yöntemi, balıkları bozulmuş alanlara çekiyor ve resif toparlanmasını hızlandırıyor.

Jamaika’da sanat ve bilimin ortak kurtarma görevi

James Bond filmine ev sahipliği yapan turkuaz sular bugün farklı bir sahneye tanıklık ediyor. Dalgıçlar, mercanları yok olmaktan çekip almak için deniz tabanına su geçirmez hoparlörler yerleştiriyor. Ekibe bir bilim insanı değil, İtalyan sanatçı Marco Barotti liderlik ediyor. Barotti, beş yıl önce mercanların 3 boyutlu taramalarından heykeller üretmeye başladı. Yeni araştırmalar sesin resifleri canlandırabileceğini gösterince projeyi büyüttü. “Ses her zaman işimin parçasıydı ama bu seviye bambaşka,” diyor.

Sağlıklı resif gürültülüdür, ölmekte olan resif sessiz

Su altı dünyası kulağımıza sessiz gelebilir. Oysa canlı bir resif, çıtlama, homurtu ve akıntı seslerinden oluşan bir senfonidir. Barotti, “Ses dolu bir resifin hayatta kalma ve yeniden çoğalma şansı artar. Bozulduğunda sessizleşir,” diye anlatıyor. Balıklar ve mercan larvaları yönlerini sese göre bulur. Mantık basit: Sesi geri getirirseniz, deniz yaşamı da geri döner. Proje, sağlıklı resif kayıtlarını güneş enerjisiyle beslenen hoparlörlerden günde 14 saat yayıyor.

Bilimsel dayanak: Büyük Bariyer Resifi’nde ikiye katlanan balıklar

Nature’da yayımlanan çalışma, “akustik zenginleştirme”nin gücünü gösterdi. Araştırmacılar, sağlıklı resif seslerini bozulmuş alanlarda çalınca altı haftada toplam balık sayısı ikiye katlandı. Tür çeşitliliği de yüzde 50 arttı. Bu artış, uzun vadeli dayanıklılığın temel koşulu olan ekolojik işlevlerin geri dönmesine işaret ediyor.

Alligator Head Vakfı ile laboratuvardan resife uzanan hat

Jamaika’daki proje, Alligator Head Vakfı’nın restorasyon çalışmalarını tamamlıyor. Vakfın araştırma başkanı ve müzisyen Dexter Dean Colquhoun, “Sesin gücünü biliyorum. Araç setimize çok kritik bir halka ekleniyor,” diyor. Araştırmacı Bethany Dean, laboratuvarda mercan parçaları yetiştiriyor ve destekli üreme denemeleri yürütüyor. “Yumurta ve spermleri bir araya getirerek başarılı üreme yollarını test ediyoruz,” diye açıklıyor. Laboratuvarda büyüyen mercanlar, Barotti’nin su altı heykellerine yerleştiriliyor. Böylece müzikle çağırılan deniz yaşamı, yeni bir yapıya da kavuşuyor.

Krizin kökeni: Isınan okyanus, artan ağarma

Mercanlar okyanus tabanının yalnızca yüzde 1’ini kaplar ama tüm deniz yaşamının yaklaşık yüzde 25’ine ev sahipliği yapar. Gıdayı ve kıyıları korur. 1950’den bu yana aşırı avlanma, kirlilik ve iklim krizi nedeniyle resiflerin yarısını kaybettik. Fosil yakıtların saldığı karbondioksit, fazla ısının yüzde 90’ını okyanusa yüklüyor. Bu yük, deniz ısı dalgalarını tetikliyor. 2023’te Karayipler rekor sıcaklıklara ulaştı. Mercanlar, dokularındaki renkli algleri attı ve ağardı. İkinci nesil dalış eğitmeni Lee‑Ann Rando, “Ortam sessizleşiyor. On yılda büyük bir çöküş gördüm,” diyor. Yine de umudu kaybetmiyor: “Bence umut var. Umudun izleri var.”

Ölçeği büyütmek için ne gerekiyor?

Hoparlörler balıkları geri çağırıyor; heykeller yeni koloniler için tutunma alanı sunuyor. Ancak yöntem tek başına yeterli değil. Uzmanlar, yerel koruma önlemlerini, av baskısının azaltılmasını ve su kalitesinin iyileştirilmesini şart görüyor. Asıl çözüm, ısınmayı durduracak hızlı emisyon kesintileri. Akustik zenginleştirme ise, ısınan bir dünyada resiflerin toparlanması için güçlü bir destek aracı sunuyor.