Yeni bir araştırma, İsrail’in Tahran’daki petrol altyapısına yönelik saldırılarının ardından çıkan yangınların yaklaşık 30 kiloton kükürt dioksit saldığını ve zehirli dumanların İtalya büyüklüğünde bir bölgeyi etkilediğini ortaya koydu.
İsrail’in Mart ayında İran’ın başkenti Tahran’daki petrol tesislerine düzenlediği saldırıların çevresel etkileri yeni bir bilimsel araştırmayla ortaya kondu. Uydu verilerine dayanan çalışmaya göre, yangınlar sonucunda atmosfere yayılan zehirli gazlar yaklaşık iki gün boyunca etkisini sürdürdü ve İtalya’nın yüzölçümüne yakın bir alanı kapladı.
Çinli bilim insanlarının hazırladığı ve Advances in Atmospheric Sciences dergisinde yayımlanan araştırma, yangınların yaklaşık 29,8 kiloton kükürt dioksit (SO₂) salımına neden olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bu kirleticilerin yaklaşık 300 bin kilometrekarelik bir alana yayıldığını belirledi.
Uydu verileri kirliliğin boyutunu ortaya çıkardı
Araştırma ekibi, iki farklı uydu sisteminden elde edilen verileri kullanarak yangınlardan kaynaklanan kükürt dioksit bulutlarını takip etti. Çalışmanın baş yazarı ve Çin’deki Wuhan Üniversitesi’nde yardımcı doçent olarak görev yapan Zhenping Yin, büyük çevresel olayların sürekli izlenmesinin erken uyarı sistemleri açısından kritik öneme sahip olduğunu söyledi.
Yin, önceki çalışmaların genellikle yalnızca kirliliğin kaynağına odaklandığını, ancak bu araştırmanın kirleticilerin zaman içindeki hareketini ve yayılımını ortaya koyduğunu belirtti.
Tavsiye Edilen Haberler
Kükürt dioksit neden tehlikeli?
Volkanik patlamalarda da doğal olarak ortaya çıkan kükürt dioksit, yüksek miktarlarda solunduğunda insan sağlığı için ciddi riskler taşıyor. Solunum yollarında tahrişe neden olabilen gaz, aynı zamanda asit yağmurlarının oluşumundaki temel bileşenlerden biri olarak biliniyor.
Uzmanlar, kükürt dioksitin atmosferde su buharıyla birleşerek sülfürik asit oluşturabileceğini ve bunun yağışlarla birlikte toprağa, bitki örtüsüne ve su kaynaklarına karışabileceğini ifade ediyor.
Araştırmaya göre, yangınlardan kaynaklanan kirlilik bulutları uygun hava koşullarında yalnızca üç saat içerisinde yaklaşık 200 kilometre yol kat edebiliyor.
Çevresel etkiler sınırların ötesine taşınabilir
Araştırmacılar, İran’daki iletişim kısıtlamaları ve çatışma ortamı nedeniyle yerel halkın zamanında uyarılmasının zor olduğunu belirtti. Uydu verileri kirliliğin bölgesel ölçekte yayıldığını gösterse de, yer seviyesindeki etkilerin tam olarak belirlenebilmesi için sahadan veri toplanması gerektiği vurgulandı.
Zhenping Yin, bölgede doğrudan ölçüm yapmanın mümkün olmadığını ancak kükürt dioksitin yağışlarla birleşerek çevresel kirlenmeye yol açabileceğini söyledi.
Petrol sızıntıları yangının etkisini büyüttü
Araştırmada, Tahran’daki Şahran petrol deposunda meydana gelen sızıntıların yangının etkilerini artırdığına da dikkat çekildi. Sızan petrolün kanalizasyon sistemi üzerinden çevredeki bölgelere yayıldığı, yeşil alanlarda yeni yangınlara neden olduğu ve yoğun duman oluşumunu artırdığı belirtildi.
Olay sırasında sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, başkent üzerinde yükselen yoğun siyah duman bulutları ve çeşitli bölgelerde devam eden yangınlar görülmüştü.
Savaşların çevresel maliyeti büyüyor
Bilim insanları, son çalışmanın çatışmaların yalnızca insani ve ekonomik değil, aynı zamanda uzun vadeli çevresel sonuçlar da doğurduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor. Uydu teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte savaşların hava kalitesi, ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki etkilerinin daha ayrıntılı biçimde izlenebildiği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre büyük ölçekli petrol yangınları, iklim ve çevre üzerindeki etkileri nedeniyle gelecekte daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gereken riskler arasında yer alıyor.
