Hindistan’ın başkenti Delhi, düzensiz sokakları, milyonlarca hareketli aracı ve şehri adeta bir ağ gibi ören çekçekleriyle bilinir. Ancak bu ikonik manzara, on yılın sonuna kadar radikal bir dönüşüm geçirmeye hazırlanıyor.
Şehir yönetimi, arkalarında zehirli dumanlar bırakan geleneksel ulaşım araçlarına karşı savaş açarak, başkentin hava kalitesini kalıcı olarak iyileştirmeyi hedefleyen devrim niteliğinde bir yeşil dönüşüm planı açıkladı.
Tehlikeli boyutlara ulaşan hava kirliliğini kontrol altına almak isteyen Delhi hükümeti, benzinli ve gazlı scooter, motosiklet ve üç tekerlekli araçları (çekçek) kademeli olarak yasaklayacağını duyurdu.
Önümüzdeki iki yıl içinde yeni benzinli ve sıkıştırılmış fosil gazlı (CNG) küçük araçların şebekeye girişini sonlandıracak olan bu hamle, çevre örgütleri tarafından kirlilikle mücadelede “oyun değiştirici” bir adım olarak nitelendiriliyor.
Ulaşım sektörü zehirli kış sisinin en büyük sorumlusu
Son yıllarda Delhi’de solunabilir hava kalitesinin insan sağlığı için ölümcül seviyelere gerilemesi, şehirde kronik bir acil durum yarattı.
Tavsiye Edilen Haberler
Akademik çalışmalar, başkentteki kirliliğin her yıl on binlerce erken ölümle doğrudan ilişkili olduğunu gösteriyor.
Hükümetin resmi verilerine göre, araç emisyonları şehirdeki toplam hava kirliliğinin ortalama yüzde 23’ünü tek başına sırtlıyor. Bu oran, özellikle kış aylarında şehrin üzerine çöken kalın ve zehirli sis tabakasının (smog) en büyük kaynağı konumunda.
Delhi yollarındaki on milyonlarca aracın üçte ikisinden fazlasını iki ve üç tekerlekli hafif taşıtlar oluşturuyor. Yeni eylem planı kapsamında, fosil yakıtlı bu araçların yerine sıfır emisyonlu elektrikli alternatiflerinin getirilmesi zorunlu kılınacak.
Alınan karara göre, 2027 yılından itibaren şehirde yalnızca elektrikli küçük kamyonlara ve üç tekerlekli e-rickshaw’lara yeni plaka tahsis edilecek. 2028 yılı itibarıyla da e-scooter ve elektrikli motosikletler dışındaki benzinli iki tekerleklilerin trafiğe yeni kaydı tamamen durdurulacak.
Hedef 2030 yılına kadar yüzde 30 elektrikli araç filosu
Geniş kapsamlı yeşil dönüşüm politikası, teşvikler ve altyapı yatırımlarıyla destekleniyor. Delhi hükümeti, bu stratejik adımla birlikte 2030 yılına kadar başkentteki toplam araç filosunun en az yüzde 30’unun tamamen elektrikli hale getirilmesini amaçlıyor.
Yapılan açıklamada, politikanın odağının doğrudan sıfır emisyon üreten ve üstün çevresel fayda sunan tam elektrikli motor teknolojileri olduğu vurgulandı.
Uluslararası Temiz Ulaşım Konseyi Genel Müdürü Amit Bhatt, iki ve üç tekerlekli araçların aşamalı olarak kaldırılması önerisinin halk sağlığı üzerinde muazzam bir pozitif etki yaratacağını belirtti.
Bhatt, bu hafif araç segmentinde elektrikli dönüşümü hızlandırmanın, lojistik ve özel taşımacılığın diğer tüm katmanlarında da sıfır emisyonlu ulaşıma geçişin önünü açacağını ifade etti.
Şoförlerin şarj kaygısı ve 30 bin yeni istasyon taahhüdü
Hindistan genelinde uygun fiyatlı elektrikli araç modellerinin sayısı hızla artsa da, dönüşümün önündeki en büyük engeli altyapı yetersizliği oluşturuyor.
Mevcut e-rickshaw sürücüleri, şarj noktası bulma zorluğu ve uzun bekleme süreleri nedeniyle gelir kaybı yaşamaktan endişe duyuyor. 37 yaşındaki çekçek sürücüsü Rajesh Gopi, yaşadığı tereddütü şu sözlerle özetliyor:
“Elektrikli araçların benzinliler kadar uzağa gidemediğini ve sık sık şarj gerektirdiğini duyuyoruz. Her gün şarj istasyonlarında bir veya iki saat beklemek zorunda kalırsam, bu benim için karşılayamayacağım bir kazanç kaybı anlamına gelir. Havayı temizleme fikrine karşı değilim ama bu değişimin bedelini en alttaki işçilerin ödememesini umuyorum.”
Sürücülerin bu haklı kaygılarını gidermek amacıyla hareket eden Delhi yönetimi, yeni politika kapsamında başkent genelinde 30 binden fazla halka açık yeni şarj noktası kurulacağını taahhüt etti. Ayrıca dönüşümü cazip kılmak adına, yeni elektrikli araç satın alacak vatandaşlar ve esnaflar için çok ciddi yol ve araç vergisi muafiyetleri devreye alınacak.
Sektör temsilcileri ve çevrecilerden “zamanlama” eleştirisi
IIT Delhi Kamu Politikaları Okulu’ndan Dr. Vikas Nimesh gibi uzmanlar, yasağın elektrikli araç üreticilerine yeni yeşil teknolojilere yatırım yapmaları konusunda güçlü bir ivme kazandıracağını ve pazar rekabetini artıracağını öngörüyor. Ancak projenin uygulama takvimine yönelik bazı haklı eleştiriler de mevcut.
Kimi eleştirmenler, tüketiciye yeterli yerli model seçeneği sunulması ve devasa bir şehrin taşımacılık alışkanlıklarının değiştirilmesi için iki yıllık sürenin oldukça agresif ve kısa olduğunu savunuyor.
Öte yandan, önde gelen çevrecilerden Bhavreen Kandhari, politikanın sadece özel veya hafif ticari araç odaklı kalmasını eksik buluyor. Delhi’nin gelişmiş bir metro ağına sahip olmasına rağmen, istasyonlar ile mahalleler arasındaki “son kilometre” bağlantısının zayıf olduğunu hatırlatan Kandhari, insanların toplu taşımaya ulaşmak için hala bireysel motosikletlere bağımlı olduğunu söylüyor.
Kandhari’ye göre, yollardaki araçları sadece elektrikli yapmak trafik sıkışıklığını ve kentsel tozu çözmeye yetmiyor; hükümetin asıl olarak yeşil toplu taşıma hatlarını ve entegre ulaşım ağlarını genişletmeye odaklanması gerekiyor.
