Avrupa genelinde fosil yakıt tüketiminin tetiklediği iklim krizi, batı ve güney kesimlerde yaşamı adeta felç eden bir insani krize dönüştü.
Haziran ayında rekor kıran aşırı sıcakların Fransa ve İspanya’da iki binden fazla insanın ölümüne yol açtığının resmi verilerle kanıtlanmasının ardından, iki ülke yeni ve çok daha şiddetli bir sıcak hava dalgasına karşı alarm durumuna geçti.
Meteoroloji uzmanları, önümüzdeki günlerde termometrelerin 44°C seviyesine kadar fırlayabileceği konusunda kırmızı uyarılar yayınlıyor.
İspanya Devlet Meteoroloji Ajansı (Aemet), Cumartesi gününden itibaren ülkenin büyük bölümünü etkisi altına alacak kuru ve kavurucu bir hava kütlesinin sürekli yüksek sıcaklıklara neden olacağını duyurdu. Yapılan tahminlere göre, özellikle İspanya’nın güneydoğu bölgelerinde sıcaklıklar Salı günü 42 ila 44 dereceye ulaşacak. Aemet sözcüsü Rubén del Campo, hafta sonu başlayacak bu yükselişle birlikte yeni bir aşırı sıcak hava dalgasının kaçınılmaz olduğunu doğruladı. Kurum, yüksek sıcaklıkların orman yangınları riskini maksimum seviyeye çıkaracağını vurgulayarak, özellikle yaşlılar ile kalp-damar rahatsızlığı bulunan vatandaşların gündüz saatlerinde dışarı çıkmamaları konusunda hayati bir uyarıda bulundu.
2025 rekorunun ardından tarihin en sıcak ikinci haziranı
Aemet tarafından paylaşılan veriler, iklim krizinin ulaştığı vahameti gözler önüne seriyor. İspanya’da geride kalan Haziran ayında ortalama sıcaklıklar tarihsel normların tam 3,2°C üzerinde seyretti.
Tavsiye Edilen Haberler
Bu veriyle birlikte, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak ikinci Haziran ayı geride kalmış oldu. Bu korkunç listenin ilk sırasında ise henüz bir yıl önce yaşanan ve tüm rekorları altüst eden Haziran 2025 bulunuyor.
Bilim insanları, Batı Avrupa’yı esir alan bu denli şiddetli, geniş alanlı ve ardışık sıcak hava dalgalarının, insan eliyle yaratılan küresel ısınma olmasaydı matematiksel olarak imkansız olduğunun altını çiziyor.
Aşırı sıcakların neden olduğu insani bilanço ise ürkütücü boyutlara ulaştı. İspanya ve Fransa’dan gelen ilk resmi veriler, her iki ülkede de biner kişinin sıcak çarpması ve buna bağlı komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybettiğini gösteriyor.
İspanya Sağlık Bakanlığı’na bağlı günlük ölüm izleme sistemi (MoMo), Haziran ayında yüksek sıcaklıklara bağlı olarak tam 1.029 fazla ölüm gerçekleştiğini raporladı.
Fransa’da yaşlı ölümlerinde yüzde 85’lik patlama
Fransa Halk Sağlığı Kurumu, Haziran ayının son günlerinde yaşanan ve uzmanların ülke tarihinin “en ekstrem hava olayı” olarak tanımladığı 10 günlük sıcak dalgasının, sadece 24-28 Haziran tarihleri arasında yaklaşık 1.000 ek ölüme yol açtığını duyurdu. Yetkililer, veri akışı devam ettiği için bu rakamın geçici olduğunu ve nihai ölü sayısının çok daha yukarı çıkabileceğini vurguladı.
Paris bölgesindeki hastanelerin başkanı Nicolas Revel, sağlık sisteminde alınan erken önlemler sayesinde 2003 yılında yaşanan ve 15.000 kişinin hayatını kaybettiği tarihi felaketteki trajik rakamlara ulaşmayı beklemediklerini belirtti. Ancak Revel, bu yılki can kaybının geçen yıl kaydedilen 5.700 ölümün üzerine çıkacağını öngörüyor.
Acil tıp hizmeti SOS-Médecins tarafından açıklanan veriler ise durumun ciddiyetini açıkça ortaya koyuyor:
- Yaşlı Ölüm Oranları: Haziran ayının son iki haftasında, 75 yaş üstü nüfustaki ölüm oranlarında yüzde 85’lik dramatik bir artış saptandı. 22 Haziran haftasında 513 yaşlı yaşamını yitirirken, bir önceki hafta bu sayı 278 idi.
- Çağrı ve Başvuru Patlaması: Yüksek ateş ve anksiyete şikayetleriyle acil servislere yapılan çağrılar yüzde 14, yaşlıların hastaneye yatış oranları ise yüzde 19 arttı.
- Sıcak Çarpması ve Susuzluk: Tüm yaş grupları dahil edildiğinde, doğrudan sıcak çarpması nedeniyle yapılan acil çağrılar yüzde 480, dehidrasyon (susuzluk) şikayetleri ise yüzde 315 oranında tırmandı.
Sıcakların dolaylı etkileri de can almaya devam ediyor. Fransa Spor ve Gençlik Bakanı Marina Ferrari, 19 Haziran’dan bu yana serinlemek için su kaynaklarına giren ve boğularak hayatını kaybedenlerin sayısının 90’ı aştığını açıklayarak bu endişe verici duruma karşı uyardı.
Güney alev alev, kuzeyde “klima izdihamı” ve polis müdahalesi
Kavurucu sıcaklar Fransa’nın güney eyaletlerinde aşırı kuraklığa yol açarken, itfaiye ekipleri şiddetli rüzgarların da körüklediği devasa orman yangınlarıyla mücadele ediyor.
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, Akdeniz’in stratejik liman kenti Marsilya’nın batı sınırında patlak veren yangınlar dahil olmak üzere üç büyük yangında toplam 1.210 hektarlık (yaklaşık 3 bin dönüm) ormanlık ve makilik alanın küle döndüğünü açıkladı.
Ülkenin kuzeyinde, başkent Paris ve çevresinde ise bambaşka bir kriz baş gösterdi. Tarihsel olarak yaz aylarını serin ve ılıman geçiren Fransa’da, evlerin ve okulların çok büyük bir kısmında klima altyapısı bulunmuyor. İklim değişikliğiyle birlikte gelen bu ani sıcaklar, Paris halkını hazırlıksız yakaladı.
Perşembe günü, ucuz ve erişilebilir modelleriyle bilinen Lidl süpermarketlerinin önünde yüzlerce kişi kuyruklar oluşturdu. Piyasa değeri 1.200 avronun üzerinde olan klimaları, marketin indirim kampanyasıyla 179 avroya satın almak isteyen vatandaşlar arasında zaman zaman şiddete varan arbedeler, kavgalar ve izdihamlar yaşandı.
Yoğunluk nedeniyle en az iki mağazaya çevik kuvvet polisi çağrıldı. Paris’in kuzeyindeki bir şubede saatlerce bekleyen Mousa Traore adlı bir vatandaş, yüzlerce kişinin beklemesine rağmen sadece iki adet klimanın satışa sunulduğunu, ardından polisin gelerek ürünlerin tükendiğini söylediğini aktardı.
Şehrin yoksul kuzey banliyöleri Sevran ve Livry-Gargan’da da benzer sahneler yaşanırken, market otoparklarında kilometrelerce uzayan araç kuyrukları banliyö merkezlerindeki trafiği tamamen kilitledi.
Türkiye ve bölge için risk analizi: Akdeniz çanağı tehdit altında
Fransa ve İspanya’da yaşanan bu ekstrem meteorolojik kriz, Türkiye’nin de içinde bulunduğu tüm Akdeniz çanağını yakından ilgilendiriyor. İklim bilimciler, Akdeniz Havzası’nı küresel ısınmaya karşı en kırılgan “sıcak noktalardan” (hotspot) biri olarak tanımlıyor.
Batı Avrupa’yı vuran bu kuru ve kavurucu hava kütlelerinin, atmosferik salınımlarla önümüzdeki haftalarda Doğu Akdeniz ve Türkiye üzerine taşınma riski bulunuyor.
Özellikle yaz aylarında Türkiye’nin batı ve güney kıyılarında görülebilecek benzer ani sıcaklık patlamaları; mega kentlerde trafoların çökmesine, tarımsal sulama krizlerine ve en önemlisi Ege ile Akdeniz ormanlarında kontrol edilmesi imkansız yangın zincirlerine yol açabilir.
Avrupa’daki bu trajik bilanço, kentsel altyapıların acilen “aşırı sıcaklara dayanıklı” hale getirilmesi ve erken uyarı sistemlerinin devreye sokulması gerektiğine dair Türkiye de dahil tüm bölge ülkelerine çok ciddi bir uyarı niteliği taşıyor.
