AB, İran savaşının tetiklediği enerji krizinde haneleri korumak için elektrik vergilerini düşürmeyi planlıyor

Avrupa Komisyonu, elektrik üzerindeki vergi yükünü azaltarak faturaları düşürmeyi ve fosil yakıtlı araçlar ile ısıtıcılardan uzaklaşmayı hızlandırmayı hedefliyor.

Brüksel, üye ülkelerin “hedefli ve geçici” destek verebilmesi için devlet yardımı kurallarını da gevşetecek.

Elektrik vergilerinde indirim ve elektrifikasyona hız verme planı

Komisyon, İran savaşının yol açtığı enerji şokuna karşı elektrik fiyatlarını aşağı çekmek istiyor. Plan, elektriği petrol ve doğalgaza kıyasla daha düşük vergilendiriyor. Amaç, tüketicilerin bütçesini rahatlatmak ve kirletici cihazlardan temiz teknolojilere geçişi teşvik etmek. Brüksel, üye ülkelerin yüksek enerji fiyatlarına karşı doğrudan koruma sağlamasına izin verecek esnek devlet yardımı çerçevesi hazırlıyor. Desteklerin hedefli, zamanında ve geçici olması şartı korunuyor.

Reddilen seçenekler: Beklenmedik kâr vergisi ve gaz tavanı

Komisyon, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası uygulanan türde bir beklenmedik kâr vergisini bu kez önermiyor. Beş maliye bakanı bu aracı yeniden gündeme getirmişti. Doğalgaza tavan fiyatı da masadan kalktı. Uzmanlar bu tür bir sınırın ters etki yaratabileceği uyarısında bulunuyor.

Jørgensen: Yerli temiz enerji üretmeliyiz

Enerji ve konut komiseri Dan Jørgensen, elektrifikasyona yapılacak yatırımların ekonomiye yeni kaynak yaratacağını söylüyor. Ona göre geleceğin modeli ithal yakıt yakmak değil. Avrupa’nın kendi yerli temiz enerjisini üretmesi gerekiyor.

Rüzgâr ve güneş hızlandı, makinelerin dönüşümü yavaş

Avrupa, 2022 krizinden sonra rüzgâr ve güneş kurulumlarında hız kazandı. Ancak petrol ve gaz yakan makinelerin yerini alma süreci sınırlı kaldı. Dış yakıtlara bağımlılık sürdüğü için fiyat oynaklığı AB’yi savunmasız bırakıyor. Analistler, savaş hızlı bitse bile bu kırılganlığın devam edebileceğinden endişe ediyor.

Yazdan önce elektrifikasyon hedefi ve fiyat makasını kapatma adımları

Komisyon, yazdan önce bir elektrifikasyon hedefi açıklayacak. Elektrik ile fosil yakıtlar arasındaki fiyat farkını küçültecek önlemler de pakette yer alacak. Uzmanlar, bu farkın kapanmasının temiz teknolojilerin benimsenmesinde belirleyici olduğunu vurguluyor. Fosil yakıt sübvansiyonlarının aşamalı olarak kaldırılması da bu çerçevenin parçası kabul ediliyor.

Vergi reformu için oybirliği şartı ve eleştiriler

AB’nin parçalı vergi rejimlerini değiştirmek tarihsel olarak zor oldu. Önerilerin yürürlüğe girmesi üye devletlerin oybirliğiyle mümkün. Çevre grupları, planların kapsamının sınırlı kaldığını savunuyor. Ulaşım ve Çevre’den Antony Froggatt, adımların yönünün doğru olduğunu ancak gelir ve finansman araçlarının eksik kaldığını belirtiyor. Ona göre petrol şirketlerinin savaş kârları ortadayken haneleri rahatlatacak beklenmedik kâr vergileri kritik önemde.

Şebeke kullanımı, esnek tüketim ve savunmasız gruplara indirim alanı

Komisyon, Mayıs ayında şebekenin maliyet etkin kullanımını ve esnek tüketimi teşvik edecek bir yasal teklifi benimseyecek. Üye devletlere ve düzenleyicilere, savunmasız haneler ve enerji yoğun sektörlerde ücret ve vergileri düşürme konusunda daha geniş manevra alanı sunulacak. Düzenleyici Yardım Projesi’nden Louise Sunderland, hane faturalarında şebeke ve vergi kalemlerinin çoğu ülkede yüzde 50’den fazla pay tuttuğunu hatırlatıyor. Ona göre reformlar doğru yönde bir adım. Fakat etki, uygulamaya bağlı olacak. Birçok hükümet, mevcut yetkilerle dahi elektrik vergilerini indirmedi.

Gaz depoları, jet yakıtı ve yeni izleme merkezi

Komisyon, kış gelmeden doğalgaz depolarının dolmasını koordine edecek. Jet yakıtında muhtemel arz sıkıntılarını önlemek için tedarik güvenliği adımları atılacak. Ulaşım yakıtlarını izlemek ve kıtlık sinyallerine erken yanıt vermek için yeni bir gözlem merkezi kurulacak.

Temiz teknolojiler için sosyal kiralama ve mali teşvikler

Plan, elektrikli otomobiller, ısı pompaları ve küçük ölçekli bataryalar için sosyal kiralama modellerini yaygınlaştırmayı hedefliyor. Komisyon, üye devletlere mali kurallarla uyumlu teşvik tasarımlarında teknik destek verecek. Jørgensen, zor durumdaki sektörlere ve hanelere destek gerektiğini kabul ediyor. Ancak fosil yakıtları dolaylı ya da doğrudan destekleyebilecek her tedbirin geçici ve hedefli kalması gerektiğini vurguluyor.

Talebi düşürme çağrısı ve IEA önerileri

Komisyon, talep tarafında da baskıyı azaltmak istiyor. Jørgensen, Uluslararası Enerji Ajansı’nın daha az araba kullanmak ve uçuşlardan kaçınmak gibi tasarruf önerilerini destekliyor. Bu önlemler ana pakete girmedi. Fakat üye devletlerin benimseyebileceği iyi uygulamalar arasında yer alıyor. Komiser, ülkeleri talebi mümkün olan her araçla düşürmeye teşvik ettiklerini ve önlem seçiminin ulusal takdirde olması gerektiğini belirtiyor.