Amazon’da altın madenciliği krizi: Ormansızlaşma ve cıva kirliliği alarm veriyor

Küresel altın fiyatlarındaki artış, Brezilya Amazonu’nda yeni bir çevre krizini tetiklerken, yasa dışı madencilik faaliyetleri koruma altındaki bölgelerde ormansızlaşmayı hızlandırıyor. Uzmanlara göre bu durum, yalnızca doğayı değil, yerli halkların sağlığını ve küresel iklim dengesini de tehdit ediyor.

Araştırmalar, özellikle Amazon’un hassas bölgelerinde madencilik baskısının hızla arttığını ve bu sürecin ciddi çevresel sonuçlar doğurduğunu ortaya koyuyor.

Amazon’da yasa dışı altın madenciliği ormansızlaşmayı artırıyor

Amazon Conservation ve Instituto Socioambiental tarafından yapılan ortak araştırma, Xingu bölgesindeki koruma alanlarında yasa dışı madenciliğin hızla yayıldığını gösterdi.

Uydu görüntüleri ve saha verilerine dayanan analiz, özellikle Terra do Meio Ecological Station, Altamira National Forest ve Nascentes da Serra do Cachimbo Biological Reserve gibi bölgelerde ciddi orman kaybı yaşandığını ortaya koydu.

Örneğin Terra do Meio’da 2024’te başlayan madencilik faaliyetleri kısa sürede 30 hektarlık alana yayıldı. Altamira Milli Ormanı’nda ise yıllar içinde yüzlerce hektarlık alan madencilik nedeniyle yok edildi.

Yasa dışı faaliyetler Amazon genelinde yayılıyor

Araştırmalara göre 2018’den bu yana Amazon genelinde yaklaşık 496 bin hektar yağmur ormanı madencilik faaliyetleri nedeniyle yok edildi. Bunun önemli bir bölümü Brezilya Amazonu’nda gerçekleşti.

Uzmanlar, bu kaybın yaklaşık yüzde 80’inin yasa dışı faaliyetlerden kaynaklandığını belirtiyor. Her ne kadar tarım, ormansızlaşmanın ana nedeni olmaya devam etse de, madencilik faaliyetlerinin özellikle koruma altındaki alanları hedef alması büyük endişe yaratıyor.

Araştırmacı Matt Finer, “Madenciliği özellikle sorunlu kılan, yerli halkların topraklarını hedef almasıdır” diyerek riskin boyutuna dikkat çekti.

Yerli halkların toprakları büyük tehdit altında

Yerli toplulukların yaşadığı bölgeler, yasa dışı madenciliğin en yoğun olduğu alanlar arasında yer alıyor. Özellikle Kayapo Indigenous Territory, yaklaşık 7.940 hektarlık orman kaybıyla en kritik bölgelerden biri olarak öne çıkıyor.

Benzer şekilde Yanomami Indigenous Territory, geçmiş yıllarda yasa dışı altın madenciliği nedeniyle büyük bir çevresel ve insani krizle karşı karşıya kaldı.

Yetkililer tarafından başlatılan operasyonlar bazı bölgelerde madenciliği azaltmış olsa da, faaliyetler farklı alanlara kayarak devam ediyor. Bu durum, yaptırım süreçlerinin sınırlı etkisini ortaya koyuyor.

Cıva kirliliği insan sağlığını tehdit ediyor

Altın madenciliğinin en tehlikeli sonuçlarından biri ise cıva kirliliği. Yasa dışı madenciler, altını ayrıştırmak için kullandıkları cıvayı nehir sistemlerine bırakıyor.

Bu durum, su kaynaklarının kirlenmesine ve balıklarda cıva birikmesine yol açıyor. Araştırmalara göre Amazon’daki pazarlarda satılan balıkların önemli bir kısmı, Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği güvenli cıva limitlerini aşıyor.

Özellikle çocuklar için risk daha büyük. Yapılan analizler, bazı çocukların maruz kaldığı cıva seviyesinin önerilen sınırların onlarca katına ulaşabildiğini gösteriyor.

Suç örgütleri yasa dışı madenciliği finanse ediyor

Uzmanlara göre yasa dışı altın madenciliği yalnızca çevresel değil aynı zamanda organize suçla bağlantılı bir sorun. Brezilya’da faaliyet gösteren First Capital Command ve Red Command gibi suç örgütlerinin bu faaliyetleri finanse ettiği belirtiliyor.

Federal savcı Andre Luiz Porreca, bu durumu “kedi-fare oyunu” olarak tanımlayarak, yapılan operasyonlara rağmen madencilerin hızla geri döndüğünü ifade etti.

Altın fiyatları yasa dışı madenciliği teşvik ediyor

Küresel piyasalarda altın fiyatlarının yükselmesi, yasa dışı madencilik faaliyetlerini doğrudan artırıyor. Yatırımcıların güvenli liman olarak altına yönelmesi, bu alandaki talebi artırırken, yasa dışı üretimi de teşvik ediyor.

Porreca, “Daha fazla talep, daha fazla sömürü anlamına geliyor” diyerek piyasa dinamiklerinin bu süreci hızlandırdığını belirtti.

İklim değişikliği üzerindeki etkiler büyüyor

Amazon ormanları, küresel iklimin düzenlenmesinde kritik bir rol oynuyor. Ormansızlaşmanın artması, karbon emisyonlarını artırarak küresel ısınmayı hızlandırıyor.

Uzmanlara göre bu süreç devam ederse, Amazon’un karbon yutağı özelliği zayıflayabilir ve iklim krizi daha da derinleşebilir.

Sonuç: Amazon için kritik dönemeç

Amazon’da artan yasa dışı altın madenciliği, çevre, insan sağlığı ve iklim açısından çok boyutlu bir kriz yaratıyor. Uzmanlar, bu sorunun çözümü için yalnızca yerel değil, küresel düzeyde daha güçlü politikalar gerektiğini vurguluyor.

Yerli halkların korunması, yasa dışı faaliyetlerin engellenmesi ve çevresel denetimlerin artırılması, Amazon’un geleceği için kritik öneme sahip.