Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde faaliyet gösteren Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), küresel iklim sistemini kökten sarsan El Niño hava olayının çok yakın bir tarihte yeniden etkili olmaya başlayacağını duyurdu.
Salı günü Cenevre’de yapılan resmi açıklamada; Pasifik Okyanusu’ndaki atmosferik ve deniz altı koşullarının hızla değiştiği, bu güçlü doğal döngünün eylül ayından önce oluşma olasılığının yüzde 80’e, kasım ayına kadar devam etme olasılığının ise yüzde 90’a ulaştığı belirtildi.
Bilim insanları, geri dönüşü “en az orta” veya “yüksek” şiddette beklenen bu atmosferik dalgalanmanın, gezegen genelinde yıkıcı kuraklıklara, sel felaketlerine ve yeni sıcaklık rekorlarına yol açabileceği konusunda hükümetleri acil önlem almaya çağırdı.
“Küresel ısınmanın ateşine benzin dökecek”: BM Genel Sekreteri Guterres’ten acil iklim çağrısı
Pasifik Okyanusu’nun orta ve doğu kesimlerindeki yüzey sularının aşırı ısınmasıyla karakterize edilen El Niño, dünya genelindeki hava akımlarını bozarak domino etkisi yaratıyor. BM Genel Sekreteri António Guterres, örgütün son bulgularını “acil bir iklim uyarısı” olarak nitelendirerek, insanlığın karşı karşıya olduğu tehlikenin boyutuna dikkat çekti.
Guterres, endüstriyel emisyonlar nedeniyle zaten kritik seviyede olan küresel sıcaklık artışına değinerek, “El Niño koşulları, küresel ısınmanın ateşine benzin dökecek. Etkiler çok daha şiddetli olacak, daha da uzak coğrafyalara yayılacak ve yıkıcı bir hızla ulusal sınırları aşacak” ifadelerini kullandı. BM lideri, bu krize karşı tek etkili yanıtın fosil yakıtlara olan bağımlılığı tamamen bitirmek, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmak ve risk altındaki bölgeler için gelişmiş erken uyarı sistemleri kurmak olduğunu vurguladı.
Tavsiye Edilen Haberler
-
-
Yeşil Yönetimİstanbul Sıfır Atık Haftası başladı
-
-
2027’de yeni bir meteorolojik yıkım kapıda: Bölgesel kuraklık ve sel riskleri haritası
Birkaç yılda bir meydana gelen ve genellikle dokuz ila 12 ay süren El Niño döngüsü, sıcak suları okyanusun batısına doğru iten alizeler (ticaret rüzgarları) zayıfladığında veya yön değiştirdiğinde tetikleniyor. WMO ve İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office) tarafından yapılan ortak modellemeler, yaklaşan bu döngünün küresel ölçekte rekor kıracak en sıcak yılı 2027 gibi erken bir tarihte dünyaya yaşatabileceğini gösteriyor. Yakın tarihte 2023-2024 yıllarında yaşanan ve kayıtlara geçen en güçlü beş olaydan biri olan son El Niño, 2024 yılında tüm zamanların sıcaklık rekorlarının kırılmasında başrolü oynamıştı.
Her El Niño kendine özgü dinamikler barındırsa da, WMO bilim insanları bu durumun dünya genelindeki coğrafi etkilerini şu şekilde öngörüyor:
- Aşırı Yağış ve Sel Riski: Güney Amerika’nın bazı bölgeleri, Amerika Birleşik Devletleri’nin güney eyaletleri, Afrika Boynuzu ve Orta Asya normalin çok üzerinde yağış alarak sel tehdidiyle karşılaşacak.
- Şiddetli Kuraklık ve Yangın Riski: Orta Amerika, Güney Amerika’nın kuzey kesimleri, Karayipler, Avustralya, Endonezya ve Güney Asya’da kuraklık baş gösterecek, su krizleri tetiklenecek.
- Kasırga Dinamikleri: Isınan Pasifik suları, okyanusun orta ve doğu havzasında yıkıcı kasırgaların oluşumunu kolaylaştırırken, Atlantik havzasındaki kasırga faaliyetlerini baskılayacak.
Tarım sektöründe tedarik zinciri krizi ve küresel gıda güvencesi tehdidi
Gelişmelerin sosyo-ekonomik boyutunu değerlendiren İngiliz düşünce kuruluşu Enerji ve İklim İstihbarat Birimi (ECIU) analistlerinden Gareth Redmond-King, bu meteorolojik tahminlerin küresel gıda piyasaları için son derece “kötü bir haber” olduğunu belirtti. Küresel gıda tedarik zincirinin, iklim krizinin yanı sıra uluslararası savaşlar ve jeopolitik gerilimler nedeniyle gübre akışında yaşanan kısıtlamalardan ötürü halihazırda büyük bir baskı altında olduğunu hatırlattı.
Redmond-King, El Niño’nun tarım alanları üzerinde yaratacağı tahribatın birçok çiftçi için iflas anlamına geleceğini, azalan rekolte ve artan gıda fiyatları sebebiyle milyonlarca yoksul nüfus için durumun bir “ölüm kalım meselesi” haline dönüşebileceği uyarısında bulundu.
“Süper El Niño” tartışması ve bilimsel sınıflandırma kriterleri
Son aylarda bazı bağımsız iklim bilimciler, okyanus altı katmanlarındaki aşırı ısınma verilerine dayanarak önümüzdeki dönemi ifade etmek için “Süper El Niño” terimini kullanmaya başlamıştı. Ancak Dünya Meteoroloji Örgütü, nisan sonu ve mayıs ortası itibarıyla deniz yüzeyi sıcaklıklarının eşik değerleri aşmasına rağmen bu terimi resmi olarak kabul etmedi. Örgüt yetkilileri, bu ifadenin resmi meteorolojik sınıflandırma sisteminin dışında kaldığını ve manipülatif algılara yol açmamak adına olayları “orta” veya “güçlü” ölçekte tanımlamaya devam edeceklerini belirterek spekülatif yaklaşımların önüne geçti.
