Şili Devlet Başkanı Gabriel Boric, görev süresinin son günlerinde tarihi bir adım atarak Juan Fernández ve Nazca-Desventuradas deniz parkı çevresindeki 337.000 kilometrekarelik alanın korunmasını genişleten anlaşmayı imzaladı. Uygulamaya konulduğunda yaklaşık 1 milyon kilometrekareye yayılacak “avlanma yasağı” bölgesi, dünyanın üçüncü büyük deniz koruma bölgesi olacak.
Nesli tükenmiş sanılan foklar geri döndü
9-10 yıl önce, öncü okyanus bilimci ve doğa koruma uzmanı Sylvia Earle, Şili’nin okyanus adaları açıklarında dalış yaparken buruk bir keşif yaptı. 19. yüzyılda avlanarak nesli tükendiğine inanılan Arctocephalus philippii türüne ait bir yavru kürklü fokun kalıntılarını buldu. Pasifik Okyanusu’ndaki Juan Fernández takımadalarına özgü olan ve bir zamanlar kürkü ve eti için avlanan bu türün hâlâ yaşadığını düşünen Earle, “Bir bebeğin mutlaka bir annesi ve babası vardır” dedi.
Keşfinden bir yıl sonra Robinson Crusoe Adası’nda 20 endemik kürklü foktan oluşan küçük bir koloni doğrulandı. Ada, Daniel Defoe’nun gerçek hayattaki denizci Alexander Selkirk’ün 1704’ten 1709’a kadar orada mahsur kalmasını konu alan kurgusal öyküsünden adını alıyor.
200.000’e ulaşan popülasyon
On yıllarca süren koruma çabaları sonucunda, neredeyse yok olma noktasına gelen fok popülasyonu dikkat çekici bir şekilde toparlandı. Tahmini 200.000 kürklü fok şu anda adaların çevresinde yaşıyor ve “ekosistemin kilit üyeleri olarak önceki rollerine geri döndükleri” belirtiliyor. Şu anda 90 yaşında olan Earle, Aralık 2025’te dalış yapmak için adaya geri döndü.
Dünyanın üçüncü büyük deniz koruma bölgesi
José Antonio Kast’ın 11 Mart’ta seçilmesinden önce, Gabriel Boric tarihi anlaşmayı imzaladı. Böylece Şili, sularının yüzde 50’sinden fazlasını koruyarak Panama ve Fransız Polinezyası gibi ülkelerle birlikte nadir bir kategoriye girecek. Kıyıdan 12 kilometre’lik bir alan hariç tüm balık avı yasaklanacak ve bu da yerel balıkçıların çalışmasına olanak sağlayacak.
Tavsiye Edilen Haberler
Earle, “Şimdi, çoğu ülkenin yapmaya istekli olduğunun ötesine geçen bir ülkemiz var. Küresel okyanus korumasına yönelik artan bir bağlılık olsa da, Şili bu konuda öncü konumda” dedi.
30×30 hedefi ve küresel taahhütler
Üç yıl önce ülkeler, biyoçeşitliliği korumak amacıyla dünyanın ulusal ve uluslararası sularının yüzde 30’unun ve kara alanlarının 2030 yılına kadar korunması gerektiği konusunda anlaştılar. Bu yıl, 30×30 hedefinin önemli bir parçası olan ve açık denizler anlaşması olarak bilinen, dünyanın okyanuslarını korumaya yönelik dönüm noktası niteliğindeki küresel bir anlaşma yürürlüğe girdi.
Blue Marine Foundation’da küresel MPA uzmanı Max Bello, “Birçoğunu 20 yılı aşkın süredir tanıdığım bu eşsiz ve özel topluluğun isteklerinin, bağlılıkları ve azimleri nedeniyle Şili hükümeti tarafından ödüllendirildiğini görmek iç ısıtıcı” dedi.
Yerel toplulukların azmi
Şili’deki avlanma yasağı bölgesinin genişletilmesi önerisi, Juan Fernández ada sakinlerinin ve çevre koruma STK’larının eylemleriyle tetiklendi. Aralarında yaklaşık 50 küçük tekne bulunan balıkçılar, on yıllardır balıkçılık alanlarının korunması için çalışıyor. 1990’ların başlarında ve 2000’lerin başlarında, turuncu levrek balığının “altın hücumu” endüstriyel balıkçılığının neden olduğu zarara tanık oldular.
Yapılan bir anket, sakinlerin yüzde 98’inin koruma önlemlerinin genişletilmesinden yana olduğunu gösterince, balıkçılar cumhurbaşkanına bir öneri sundu. İstakoz avcısı ve Organización Comunitaria Funcional Mar de Juan Fernández’in başkanı Julio Chamorro Solís, “Sahip olduğumuz endemizm seviyesini ve bu ekosistemin ne kadar kırılgan olduğunu biliyoruz. Burada biyolojik bir hazine var” dedi.
Yeni hükümetten onay bekleniyor
Ada sakinleri ve çevrecilerin aşması gereken bir engel daha var: Yeni Şili hükümetinin, önceki yönetim tarafından yürürlüğe konulan çevre yasalarına ilişkin devam eden değerlendirmesi kapsamında deniz parkının genişletilmesine onay verip vermeyeceği konusunda gergin bir bekleyiş sürüyor.
Şili Çevre Bakanlığı Guardian’a yaptığı açıklamada, koruma önlemlerini ortadan kaldırma niyetinde olmadıklarını ve yeni koruma alanının incelenmesinde yasal veya teknik bir sorun olmadığı sürece, planlandığı gibi ilerlemesine izin vereceklerini belirtti.
