Yeni bir araştırma, 2025 yılının orman yangınları açısından şimdiye kadar kaydedilen en maliyetli yıl olduğunu ortaya koydu. ABD, Güney Kore ve Avrupa’da etkili olan büyük yangınlar yaklaşık 90 kişinin ölümüne, 300 bine yakın kişinin tahliye edilmesine ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açtı.
İklim değişikliğinin etkisiyle şiddeti ve yıkıcılığı artan orman yangınları, 2025 yılında küresel ölçekte tarihi bir maliyet yarattı. Nature Reviews Earth and Environment dergisinde yayımlanan yeni araştırmaya göre, bu yıl meydana gelen orman yangınları, sigortalı doğal afet kayıplarının yüzde 38’ini oluşturarak kasırga, deprem ve sellerin toplamını geride bıraktı.
Araştırmada, dünya genelinde yanan toplam alanın son yılların en düşük seviyelerinden birinde olmasına rağmen, yangınların yerleşim alanlarına daha hızlı ulaşması ve daha yoğun seyretmesi nedeniyle ekonomik ve insani kayıpların rekor seviyeye çıktığı vurgulandı.
Daha az alan yandı, daha fazla zarar oluştu
Araştırmayı yürüten İngiltere’deki Doğu Anglia Üniversitesi Tyndall İklim Değişikliği Araştırma Merkezi’nden Dr. Matthew Jones, 2025’in yangın riskindeki dönüşümü açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
Jones, “2025 yılı, küresel ölçekte sakin kabul edilebilecek bir yangın sezonunun bile yıkıcı sonuçlar doğurabileceğini gösterdi. Toplam yanan alan ile gerçek dünyadaki etkiler arasındaki bağ giderek zayıflıyor. Risk artık yangının nerede çıktığı, ne kadar yoğun olduğu ve hangi nüfusları etkilediğiyle belirleniyor” dedi.
Tavsiye Edilen Haberler
Çalışmaya göre 2025 yılında yangın kaynaklı karbon emisyonları yaklaşık 11 milyar ton karbondioksit seviyesinde gerçekleşti. Bu miktar, 2002’den bu yana kaydedilen en düşük üçüncü seviye oldu.
Los Angeles yangınları milyarlarca dolarlık kayba neden oldu
Yılın en büyük ekonomik felaketi, Ocak ayında ABD’nin Los Angeles bölgesinde meydana gelen Palisades ve Eaton yangınları oldu.
Şiddetli Santa Ana rüzgarları ve aşırı kuraklık nedeniyle hızla yayılan yangınlar 20 bin hektardan fazla alanı kül etti. Yangınlarda 31 kişi yaşamını yitirirken yaklaşık 12 bin ev yok oldu ve 150 bin kişi tahliye edildi.
Araştırmaya göre toplam ekonomik kayıp yaklaşık 140 milyar dolar olarak hesaplandı. Sigortalı zararların ise 40 milyar dolara yaklaştığı belirtildi. Bu rakam, yangınları tarihin en maliyetli beş doğal afetinden biri haline getirdi.
Yangınlardan kaynaklanan hava kirliliği de 10 milyondan fazla insanı etkiledi. Bazı bölgelerde ince partikül madde seviyeleri Dünya Sağlık Örgütü’nün günlük sınır değerinin yaklaşık 20 katına ulaştı.
Güney Kore tarihinin en büyük yangın felaketini yaşadı
Mart ayında Güney Kore, tarihinin en büyük ve en ölümcül orman yangını felaketlerinden biriyle karşı karşıya kaldı.
Aşırı sıcaklıklar, kuraklık ve kuvvetli rüzgarların etkisiyle yayılan yangınlar 100 bin hektardan fazla alanı etkiledi. Felakette 32 kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi ise evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Araştırmacılar, yangınların ortaya çıkmasına neden olan hava koşullarının iklim değişikliği nedeniyle iki kat daha olası hale geldiğini belirtti.
Avrupa’da sıcak hava dalgaları yangınları körükledi
2025 yazında Avrupa genelinde yaşanan kuraklık ve aşırı sıcak hava dalgaları da büyük yangınlara neden oldu.
İspanya, Portekiz, Yunanistan, Türkiye, Kıbrıs ve Fransa’da meydana gelen yangınlarda en az 28 kişi yaşamını yitirdi, yaklaşık 120 bin kişi tahliye edildi.
İspanya’da 350 bin hektardan fazla alan yanarken, bu rakam ülkenin 2002’den bu yana gördüğü en yüksek seviyeye ulaştı. Portekiz, tarihindeki en büyük orman yangınlarından birini yaşarken, Türkiye’de İzmir çevresindeki yangınlar nedeniyle yaklaşık 50 bin kişi tahliye edildi. Temmuz ayında meydana gelen başka bir yangında ise 10 itfaiyeci hayatını kaybetti.
Fransa’da ise yalnızca 72 saat içinde 17 bin hektarlık alan kül olurken, ülke 1949’dan bu yana en büyük yangınını kaydetti.
Kanada’daki yangınlar karbon dengesini tehdit ediyor
Araştırma, Kanada’da üst üste üçüncü yıl aşırı yangın emisyonları yaşandığını da ortaya koydu.
Özellikle karbon açısından zengin boreal ormanlarda meydana gelen yangınlar, 2023 yılından bu yana yaklaşık 4 milyar ton karbondioksit salımına neden oldu. Bu miktar, önceki 15 yılın toplam yangın kaynaklı emisyonlarını aştı.
Bilim insanları, tekrar tekrar yanan ormanların karbon depolama kapasitesini kaybederek sera gazı kaynağına dönüşebileceği konusunda uyarıyor.
İklim değişikliği aşırı yangın riskini artırıyor
Dünya Hava Durumu Atfı (World Weather Attribution) tarafından yapılan değerlendirmeler, Avrupa’daki büyük yangınlara neden olan koşulların günümüz ikliminde, iklim değişikliğinin olmadığı bir dünyaya kıyasla 5 ila 40 kat daha olası hale geldiğini gösterdi.
Araştırmanın ortak yazarlarından Kaliforniya Üniversitesi Merced Kampüsü’nden Prof. Crystal Kolden, farklı kıtalarda aynı yıl içinde yaşanan yıkıcı yangınların iklim krizinin etkilerini açık biçimde ortaya koyduğunu söyledi.
Kolden, “Kaliforniya, Avrupa ve Güney Kore’de ölümcül yangınlar yaşanırken Kanada’da devasa karbon emisyonları ortaya çıktı. Bu durum, iklim değişikliğinin farklı ekosistemlerde aşırı yangın koşullarını ne kadar hızlı artırdığını gösteriyor” dedi.
Araştırmacılar, fosil yakıt kaynaklı emisyonların hızla azaltılmasının yanı sıra yangına dayanıklı altyapı yatırımları, etkili tahliye planları ve riskli bölgelerde daha güçlü arazi yönetimi politikalarının hayata geçirilmesi çağrısında bulunuyor.
