Antarktika alarm veriyor: İmparator penguen ve kürklü fok “nesli tehlikede” listesinde

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği, imparator penguen ve Antarktika kürklü fokunun koruma statüsünü “nesli tehlikede” kategorisine yükseltti.

Bilim insanları, bu değişimin temel nedeninin küresel ısınma olduğunu ve mevcut eğilimler sürerse türlerin ciddi risk altında kalacağını belirtiyor.

Koruma statülerinde kritik güncelleme

Uluslararası Doğayı Koruma Birliği verilerine göre, imparator penguenin statüsü “neredeyse tehlike altında” kategorisinden “nesli tehlikede” seviyesine çıkarıldı. Antarktika kürklü fokunun statüsü ise “en az endişe duyulan” kategorisinden aynı seviyeye yükseltildi.

Ayrıca güney deniz fili türünün koruma statüsü de “neredeyse tehlike altında” seviyesinden “hassas” kategorisine güncellendi.

Deniz buzunun erimesi penguenleri tehdit ediyor

İmparator penguenlerin yaşam döngüsü deniz buzuna doğrudan bağlı. Bu tür, üreme ve yavru büyütme süreçlerini kıyıya bağlı sabit buzlar üzerinde gerçekleştiriyor.

Ancak buzların erken erimesi, henüz suya dayanıklı tüyleri gelişmemiş yavruların denize düşerek yaşamını yitirmesine neden oluyor. Verilere göre, imparator penguen popülasyonu 2009-2018 yılları arasında yaklaşık yüzde 10 azaldı. Mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde bu sayının 2080’lere kadar yarıya düşebileceği öngörülüyor.

Fok popülasyonunda hızlı gerileme

Antarktika kürklü fokunun popülasyonunda da önemli bir düşüş gözleniyor. 1999 yılında 2 milyondan fazla olan popülasyon, 2025 itibarıyla yüzde 50’den fazla azalarak yaklaşık 944 bine geriledi.

Bu düşüşte, okyanus sıcaklıklarının artmasıyla birlikte türün ana besin kaynağı olan krillerin daha soğuk ve derin sulara çekilmesi etkili oluyor. Besine erişimin zorlaşması, özellikle yavru bireylerin hayatta kalma oranını düşürüyor.

Bilim insanları iklim değişikliğine dikkat çekiyor

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mustafa Sözen, statü değişikliklerinin uzun süredir biriken bilimsel verilerin sonucu olduğunu belirtti.

Sözen, “Hem geçmiş kayıplar hem de geleceğe yönelik projeksiyonlar, bu türlerin popülasyonlarının ciddi biçimde azaldığını ortaya koyuyor. Bunun temel nedeni büyük ölçüde iklim değişikliği” ifadelerini kullandı.

Foklardaki düşüşte besin zincirindeki kırılmaların etkili olduğunu belirten Sözen, krillerin yer değiştirmesinin türün hayatta kalma şansını azalttığını vurguladı.

Hastalık riski de artıyor

Güney deniz fili popülasyonunda ise farklı bir risk öne çıkıyor. Uzmanlara göre, koloni halinde yaşayan bu hayvanlarda kuş gribi gibi hastalıklar hızla yayılabiliyor ve kitlesel ölümlere yol açabiliyor.

Bilim insanları, iklim değişikliği ile birlikte kutup bölgelerinde hastalık kaynaklı ölümlerin artabileceği konusunda uyarıyor.

Antarktika ekosistemi kırılgan yapıya sahip

Antarktika, düşük tür çeşitliliğine sahip bir ekosistem olarak biliniyor. Bu nedenle her tür, besin zincirinde kritik bir rol üstleniyor.

Uzmanlara göre, fitoplanktondan başlayarak krillere, penguen ve foklara uzanan besin zincirindeki herhangi bir kopma, tüm sistemin dengesini bozabilir. Bu durum, ekosistemin çökmesine kadar varabilecek sonuçlar doğurabilir.

Çözüm sera gazı emisyonlarının azaltılması

Bilim insanları, yaşanan sorunların temelinde insan kaynaklı küresel ısınmanın bulunduğunu vurguluyor.

Sözen, “Fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmadan ve karbon salımını düşürmeden bu türleri korumamız mümkün değil. Ekosistemin dengesini korumak zorundayız” değerlendirmesinde bulundu.

Uzmanlara göre Antarktika’daki gelişmeler, iklim değişikliğinin biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkilerini açık şekilde ortaya koyuyor. Türlerin korunması için yalnızca yerel önlemler değil, küresel ölçekte emisyonların azaltılmasına yönelik adımların hızlandırılması gerektiği belirtiliyor.