Dünyanın en büyük futbol şöleni, Perşembe günü santra vuruşuyla başlamaya hazırlanırken; turnuvanın gollaeri ve dramaları kadar, gezegene faturası da spor dünyasının gündemine oturdu.
Küresel karbon muhasebesi platformu Greenly tarafından yayımlanan son değerlendirme raporuna göre, Kuzey Amerika (ABD, Kanada ve Meksika) genelinde düzenlenecek Dünya Kupası, tam 7,8 milyon metrik ton karbondioksit emisyonuna yol açabilir. Bu devasa rakam, Katar 2022’deki sera gazı salınımının (3,8 milyon ton) iki katından fazlasına tekabül ederken; yaklaşık 1,7 milyon otomobilin yıllık emisyonuna ya da Sierra Leone gibi bir ülkenin bir yıllık toplam karbon üretimine eşdeğer bir çevre kirliliği anlamına geliyor.
Turnuva emisyonlarının %87’si uçuşlardan kaynaklanıyor
Tarihin en kirletici turnuvası olmaya aday bu organizasyondaki emisyon artışının temel sebebi, genişletilmiş format ve devasa coğrafi yayılım olarak öne çıkıyor. Turnuvada bu yıl ilk kez katılan Yeşil Burun Adaları, Curaçao, Ürdün ve Özbekistan dahil 48 takım mücadele edecek. Maçlar Vancouver’dan Miami’ye kadar 3 ülkeyi ve 16 şehri kapsayan 2.800 millik bir alana yayılmış durumda.
Araştırmacılar, turnuva kaynaklı emisyonların %87’sinin seyahatlerden (özellikle kıtayı uçakla baştan sona kat edecek taraftar, medya ve takımların uçuşlarından) kaynaklanacağını hesaplıyor. Katar, yeni stadyumlar inşa ettiği için eleştirilse de kompakt yapısı sayesinde şehir içi seyahatleri minimumda tutmuştu. Lozan Üniversitesi’nden coğrafyacı David Gogishvili, Kuzey Amerika’da yeni stadyum yapılmasa bile uzak mesafeler nedeniyle iklim maliyetinin sadece bir alandan başka bir alana kaydırıldığını vurguluyor:
“Takım sayısını artırıp seyahat mesafelerini bu denli büyüttiğinizde, olumsuz çevresel etkilerin bir kaynağını ortadan kaldırırken diğerini katlayarak artırmış oluyorsunuz.”
Tavsiye Edilen Haberler
Mekanlar seyahat yükünü azaltmak amacıyla Batı, Orta ve Doğu olmak üzere bölgesel kümelere ayrılsa da turnuvanın favorilerinden İngiltere ve taraftarları, sadece grup aşamasında (Dallas, Boston, New Jersey) yaklaşık 2.700 kilometre yol katetmek zorunda kalacak.
Görünmez dev: Dijital ayak izi ve çoklu ekran tüketimi
Turnuvanın iklim maliyetinde bugüne kadar resmi raporlarda neredeyse hiç tartışılmayan ancak muazzam bir boyuta ulaşan diğer unsur ise dijital ayak izi. Yazar ve spor ekolojisti Madeleine Orr, modern futbol tüketim alışkanlıklarının (yayın akışları, veri merkezleri, sosyal medya etkileşimleri ve dijital bahis platformları) uydulardan sunuculara kadar devasa bir enerji girdisi talep ettiğini belirtiyor.
Dünya genelindeki milyarlarca insanın artık “çoklu ekran” (maçı televizyondan izlerken aynı anda telefondan istatistik ve yorumları takip etme) alışkanlığına sahip olması, küresel enerji şebekeleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Birleşik Krallık Ulusal Enerji Sistemi Operatörü, sadece İskoçya ve İngiltere’nin oynayacağı tek bir grup maçının, ülke genelinde anlık 600 megawatt daha fazla elektrik tüketimine yol açabileceğini tahmin ediyor. Bu miktar, Glasgow ve Leeds gibi iki büyük şehrin toplam elektrik talebinin eş zamanlı olarak şebekeye binmesi anlamına geliyor.
FIFA’nın sürdürülebilirlik taahhütleri inandıcı mı?
FIFA, COP26 iklim zirvesinde karbon emisyonlarını 2030’a kadar yarıya indirmeyi ve 2040’ta net sıfıra ulaşmayı taahhüt etse de bu turnuva özelinde somut bir karbon azaltım hedefi koymadığı için eleştiriliyor. Kurum, Reuters’a yaptığı açıklamada eleştirileri ve incelemeleri memnuniyetle karşıladıklarını belirterek; mevcut stadyumların kullanılmasını, toplu taşıma teşviklerini, dizel jeneratör kullanımının azaltılmasını, geri dönüşüm ve gıda atığı yönetimi gibi “kapsamlı sürdürülebilirlik stratejilerini” öne sürdü.
Ancak iklim bilimciler ve aktivistler, FIFA’nın çevreye verilen zararı azaltmayı birinci öncelik haline getirmediği, turnuvaları sürekli büyüterek ticari kârı gezegenin geleceğinin önüne koyduğu görüşünde birleşiyor. Uzmanlar, futbol yönetim organının gerçek bir dönüşüm sergilemesi için oyunculardan, hükümetlerden, medyadan ve kamuoyundan çok daha güçlü bir baskı gelmesi gerektiğinin altını çiziyor.
