Küresel havacılık sektörü liderleri, beş yıl önce büyük taahhütlerle ilan edilen “2050 yılına kadar net sıfır karbon emisyonu” hedefine mevcut şartlar altında ulaşılmasının artık mümkün olmadığını ilk kez açıkça kabul etti.
Rio de Janeiro’da düzenlenen Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Yıllık Zirvesi’nde konuşan IATA Genel Müdürü Willie Walsh, sektörel umutların hızla tükendiğini belirterek, iklim krizi ve enerji güvenliği gerçekleriyle bağdaşan daha “gerçekçi bir zaman çizelgesi” oluşturulması için hükümetlere acil diyalog çağrısında bulundu.
SAF üretimindeki devasa açık: İhtiyacın sadece %0,8’i karşılanabiliyor
Havacılık sektörünün karbonsuzlaşma stratejisinin yarısından fazlası, Sürdürülebilir Havacılık Yakıtları (SAF) üzerine kurulmuş durumdaydı. Ancak IATA’nın paylaştığı güncel veriler, bu alandaki küresel üretimin hedeflerin feci şekilde gerisinde kaldığını gösteriyor.
Zirvede sunulan rapora göre, dünya genelindeki SAF üretiminin havayolu şirketlerine maliyeti milyarlarca doları bulmasına rağmen, toplam jet yakıtı ihtiyacının sadece %0,08 değil, %0,8’ini (2,4 milyon ton) karşılayabileceği açıklandı. Sektörün 2050 hedefi ise yakıt ihtiyacının %65’inin, yani 500 milyon tonun SAF ile ikame edilmesi üzerine kuruluydu. Willie Walsh, aradaki uçurumun yeterince hızlı kapanmadığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Hükümetler, SAF kullanımıyla 2030 yılına kadar emisyonlarda %5’lik bir azalma hedeflediklerini söylüyorlar. Ancak dürüst olmak gerekirse, mevcut politikalarla bu sonuca ulaşmanın hiçbir yolu yok.”
Tavsiye Edilen Haberler
Sorumlu Kim? Petrol şirketleri, hükümetler ve üreticiler hedefte
IATA Genel Müdürü, havacılık sektörünün söz verdiği her şeyi yapmaya devam ettiğini ancak bu küresel dönüşümü havayolu şirketlerinin tek başına sırtlayamayacağını belirtti. Walsh, hedeflerin sapmasındaki ana sorumlular olarak yakıt tedarikçilerini, hükümetleri ve uçak üreticilerini işaret etti:
- Petrol Devlerinin İsteksizliği: Küresel enerji şirketlerinin fosil yakıt sübvansiyonlarını ve buradaki yüksek kâr marjlarını bırakmak istememesi nedeniyle SAF projeleri İsveç, Hollanda, Almanya, İspanya, Danimarka, İngiltere ve Singapur gibi ülkelerde ya iptal edildi ya da küçültüldü.
- Yanlış Teşvik ve Mevzuat Politikaları: Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği’nin (AB) altyapı hazır olmadan getirdiği SAF zorunlulukları “gerçeklikten tamamen kopuk” olarak nitelendirildi. IATA Baş Ekonomisti Marie Owens Thomsen, üretim kapasitesi yaratılmadan getirilen bu zorunlulukların absürt bir enerji piyasası yaratarak sadece bilet fiyatlarını artıracağını söyledi.
- Havacılık Sanayisindeki Gecikmeler: Uçak ve motor üreticilerinin tedarik zinciri krizleri nedeniyle yeni nesil, yakıtı verimli kullanan uçakların teslimatlarını yıllarca geciktirmesi de brüt emisyonların düşürülmesini engelledi.
Çevreciler haklı mı çıktı? “Göstermelik çaba” tartışması
Havayolu yöneticilerinden gelen bu tarihi itiraf, çevre aktivistleri için sürpriz olmadı. Çevreci örgütler, havacılık sektörünün “sürdürülebilir uçuş” vaatlerini uzun süredir havayolu taşımacılığının kontrolsüz büyümesini maskelemek için kullanılan bir kılıf ve “yeşil boyama” (greenwashing) olarak görüyordu.
Gelecek nesil yakıtlar olarak nitelendirilen ve yenilenebilir enerjiden elde edilen e-SAF (elektro-SAF) gibi teknolojilerin karbon azaltım avantajı daha net olsa da şu an ticari olarak yok denecek kadar az üretilmesi, iklim testlerine bağlı genişleme planı yapan havalimanları ve hükümetlerin stratejilerini de zora sokuyor.
IATA, durumun vahametini kabul ederken, yolcuların %89’unun hükümetler geri adım atsa bile sektörün emisyon azaltma çalışmalarına devam etmesi gerektiğine inandığını paylaştı. Sektör şimdi, 2050 hayalinden vazgeçmeden, küresel enerji geçişine uyumlu yeni bir takvim belirlemenin yollarını arıyor.
