Çin ve Hindistan’da kömürle çalışan elektrik üretimi 1970’lerden bu yana ilk kez geriledi

Yapılan yeni analizlere göre, dünyanın en büyük iki kömür tüketicisi olan Çin ve Hindistan’da kömürle çalışan elektrik üretimi geçen yıl aynı anda düşüş gösterdi. Uzmanlar, 1970’lerden bu yana ilk kez yaşanan bu gerilemeyi küresel emisyonlar açısından “tarihi bir dönüm noktası” olarak değerlendiriyor.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) analistlerine göre, Çin ve Hindistan’da kömürle çalışan elektrik üretimindeki eş zamanlı düşüş, 1973’ten bu yana ilk kez kaydedildi. Uzmanlar, bu gelişmenin arkasında rekor düzeyde hayata geçirilen temiz enerji projelerinin bulunduğunu belirtiyor.

İklim haberleri sitesi Carbon Brief için yapılan araştırma, geçen yıl Çin’de kömür santrallerinden üretilen elektriğin yüzde 1,6, Hindistan’da ise yüzde 3 oranında azaldığını ortaya koydu. Analize göre, her iki ülkede de temiz enerji kapasitesindeki hızlı artış, artan elektrik talebini karşılamaya fazlasıyla yetti.

Raporda, “Çin ve Hindistan’da kömürle çalışan enerjideki düşüş ve temiz enerjideki rekor artış, tarihi bir anı işaret ediyor” ifadelerine yer verilirken, bu gelişmenin küresel enerji dönüşümünde geleceğe dair güçlü bir sinyal olabileceği vurgulandı.

Küresel emisyonlar için kritik eşik

Çin ve Hindistan, 2015-2024 yılları arasında küresel karbon emisyonlarındaki artışın yüzde 90’ından fazlasından sorumlu oldu. Bu nedenle, kömür kullanımında kalıcı bir düşüşün, dünya genelinde kömür tüketiminin ve emisyonların zirve yapmasının önünü açabileceği belirtiliyor.

Rapora göre Çin, geçen yıl 300 gigavattan fazla güneş enerjisi ve 100 gigavat rüzgar enerjisi kapasitesi ekledi. Bu miktar, Birleşik Krallık’ın mevcut toplam elektrik üretim kapasitesinin beş katından fazla. Uzmanlar, bu artışı “Çin için ve bugüne kadar herhangi bir ülke için açık ara bir rekor” olarak tanımlıyor.

Hindistan’da temiz enerji kömürü geride bırakıyor

Analize göre Hindistan, 2024’te 35 GW güneş, 6 GW rüzgar ve 3,5 GW hidroelektrik enerjisi kapasitesi ekledi. Temiz enerji büyümesi, önceki beş yıla kıyasla Hindistan’ın kömür ve doğalgaz kullanımındaki düşüşün yüzde 44’ünü oluşturdu. Bu, temiz enerjinin Hindistan’da kömürle çalışan elektrik üretimini doğrudan azaltmada ilk kez belirleyici rol oynadığı anlamına geliyor.

Ancak uzmanlar, Hindistan’daki fosil yakıt kullanımındaki azalmanın tamamının yapısal dönüşümden kaynaklanmadığına da dikkat çekiyor. Düşüşün yaklaşık yüzde 36’sı daha ılıman hava koşullarına, yüzde 20’si ise enerji talebindeki yavaşlamaya bağlanıyor. Bu durum, yaz aylarında aşırı sıcakların klima kullanımını artırarak talebi yeniden yükseltebileceği riskini gündeme getiriyor.

Küresel kömür zirvesi hâlâ belirsiz

Küresel ölçekte kömür kullanımının zirve yapacağı beklentisi, son yıllarda Rusya’nın Ukrayna’yı işgaliyle sarsıldı. Savaş, doğalgaz fiyatlarının hızla yükselmesine neden olurken, birçok gelişmekte olan ülke daha ucuz olduğu için yeniden kömüre yöneldi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Covid-19 pandemisi sırasında yaşanan düşüşün ardından gelen toparlanmanın, kömürle çalışan enerji üretimini 2027 yılına kadar rekor seviyelere yakın tutabileceği uyarısında bulunmuştu.

Buna rağmen uzmanlar, Çin ve Hindistan’daki son verilerin, küresel enerji sisteminde kömürün hâkimiyetinin kırılmaya başladığına dair güçlü bir işaret olduğunu vurguluyor.