Yok olduğu sanılıyordu: Dev ayçiçeği deniz yıldızı Kaliforniya kıyılarında yeniden bulundu

Pasifik Okyanusu’nun en dikkat çekici canlılarından biri olarak kabul edilen ayçiçeği deniz yıldızı, yıllar süren sessizliğin ardından yeniden ortaya çıktı. Bilim insanları, Kuzey Kaliforniya açıklarındaki sularda, kitlesel ölümler nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan türden 18 birey tespit etti. Keşif, deniz ekosistemlerinin geleceği açısından önemli bir umut ışığı olarak değerlendiriliyor.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin (NOAA) açıkladığı bulgulara göre, araştırmacılar geçen yaz Büyük Farallones Ulusal Deniz Koruma Alanı’nda yaptıkları çalışmalarda ayçiçeği deniz yıldızlarını yeniden gözlemledi. Dünyanın en büyük deniz yıldızı türlerinden biri olarak kabul edilen canlılar, üç metreyi aşan kol açıklıklarıyla dikkat çekiyor.

Ayçiçeği deniz yıldızları neden kaybolmuştu?

Ayçiçeği deniz yıldızları, 2013 ile 2017 yılları arasında yaşanan ve bilim dünyasında kayıtlara geçen en büyük deniz omurgasızı salgınlarından biri sırasında ağır kayıplar verdi. Araştırmalara göre bu süreçte milyarlarca deniz yıldızı yaşamını yitirdi.

Bilim insanları, kitlesel ölümlerin arkasında Vibrio pectenicida adlı bakterinin rol oynadığını değerlendiriyor. Ancak hastalığın deniz ekosistemlerinde bu kadar hızlı yayılmasının nedenleri hâlâ araştırılıyor.

Hakai Enstitüsü ve British Columbia Üniversitesi’nden evrimsel ekolojist Melanie Prentice, deniz yıldızlarının kaybının yalnızca tek bir türün yok olması anlamına gelmediğini belirterek, bunun tüm ekosistemi etkileyen zincirleme sonuçlar doğurduğunu ifade etti.

Deniz yosunu ormanları için kritik öneme sahip

Ayçiçeği deniz yıldızları, mor deniz kestanelerinin en önemli doğal avcıları arasında yer alıyor. Deniz kestaneleri ise kontrolsüz çoğaldıklarında deniz yosunu ormanlarını hızla tüketebiliyor.

NOAA verilerine göre ayçiçeği deniz yıldızlarının büyük ölçüde ortadan kaybolmasının ardından Farallones bölgesindeki yosun ormanlarının yaklaşık yüzde 90’ı zarar gördü. Bu durum, yüzlerce deniz canlısının yaşam alanını doğrudan etkiledi.

Alaska’dan Kaliforniya kıyılarına kadar uzanan dev yosun ormanları; deniz samurları, köpekbalıkları, balık türleri ve çok sayıda omurgasız için kritik habitat görevi görüyor. Ayrıca bu ekosistemler atmosferdeki karbonun tutulmasına yardımcı olarak iklim değişikliğiyle mücadelede de önemli rol üstleniyor.

Uzmanlara göre bir hektarlık sağlıklı yosun ormanı yılda yaklaşık 40 ton karbondioksiti emebiliyor.

Bilim insanları umutlu

Keşif, Sonoma Eyalet Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen araştırma dalışları sırasında yapıldı. Araştırmacılar, bulunan bireylerden genetik doku örnekleri, su numuneleri ve ekolojik veriler toplayarak türün geleceğine ilişkin yeni çalışmalar başlattı.

NOAA dalgıcı Tyler Mears, karşılaştıkları manzarayı “Bir dinozoru ilk kez görmek gibi” sözleriyle anlattı. Mears, yıllardır görülmeyen canlıların yeniden ortaya çıkmasının araştırma ekibi için son derece heyecan verici olduğunu söyledi.

Araştırmacılar şimdi türün yeniden çoğalmasını destekleyebilecek yöntemler üzerinde çalışıyor. San Diego’daki Birch Akvaryumu’nda yürütülen projelerde ayçiçeği deniz yıldızı larvalarının başarıyla yetiştirildiği belirtilirken, daha dayanıklı bireyler oluşturmak için genetik çalışmalar da değerlendiriliyor.

İklim değişikliği tehdidi sürüyor

Olumlu gelişmelere rağmen uzmanlar, ayçiçeği deniz yıldızlarının geleceğinin hâlâ risk altında olduğuna dikkat çekiyor. Denizlerde artan sıcaklıklar, aşırı sıcak su olayları ve iklim değişikliğinin neden olduğu çevresel baskılar, türün yeniden toparlanmasını zorlaştırabilecek faktörler arasında gösteriliyor.

NOAA, özellikle güçlü El Niño dönemleri ve deniz sıcaklıklarındaki anormal artışların yosun ormanları üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini vurguluyor.

Öte yandan ABD’de faaliyet gösteren Biyolojik Çeşitlilik Merkezi, ayçiçeği deniz yıldızının daha güçlü koruma önlemlerine ihtiyaç duyduğunu belirterek federal kurumların türün korunmasına yönelik süreçleri hızlandırması çağrısında bulundu.

Okyanus ekosistemi için kritik bir gelişme

Ayçiçeği deniz yıldızlarının yeniden görülmesi, yalnızca kaybolduğu düşünülen bir türün geri dönüşü olarak değerlendirilmiyor. Uzmanlar, bu keşfin Pasifik kıyılarındaki bozulan deniz ekosistemlerinin yeniden toparlanabileceğine dair güçlü bir işaret olduğunu belirtiyor.

Bilim insanları, türün popülasyonunun önümüzdeki yıllarda nasıl değişeceğini yakından takip edecek. Eğer yeniden çoğalma süreci başarılı olursa, bu gelişme hem deniz yosunu ormanlarının korunmasına hem de iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol oynayan kıyı ekosistemlerinin güçlenmesine katkı sağlayabilir.